Katyń, Charków, Twer, Kijów, Mińsk. To nazwy, które wśród wielu polskich rodzin oznaczają miejsca kaźni, zbrodni i śmierci. Tam właśnie życie stracili ci, których władza sowiecka uznała za „wrogów”, polscy naukowcy i nauczyciele, urzędnicy, inżynierowie, oficerowie Wojska Polskiego, policjanci, polska inteligencja.
Odcinek 1, 23 kwietnia 2022 r.
W sowieckie ręce przyszłe ofiary wpadły po 17 września 1939 roku, po wtargnięciu na wschodnie tereny II Rzeczypospolitej Armii Czerwonej. Zamordowanych strzałem w tył głowy chowano w masowych grobach, dziś to miejsca pamięci, po których oprowadza i o symbolice których opowiada profesor Jacek Friedrich. W pierwszej odsłonie audycji opowiadał o Katyniu, Miednoje, Charkowie i Bykowni.
POSŁUCHAJ:
Odcinek 2, 30 kwietnia 2022 r.
Mauzoleum Wybitnych Polaków – tak często mówi się o tym miejscu. Ten cmentarz to wyjątkowa nekropolia, wyjątkowe miejsce pamięci. Cmentarz Łyczakowski nierozerwalnie wiąże się ze Lwowem, gdy słyszymy jego nazwę, to jednocześnie słyszymy podświadomie nazwę miasta. Tematem kolejnego odcinka audycji była historia nekropolii, jej współczesność oraz fenomen tego miejsca, a także jego architektura.
POSŁUCHAJ:
Odcinek 3, 3 maja 2022 r.
Cmentarze bezsprzecznie są świadkami przeszłości, świadkami przemian, wojen i łez. To na cmentarzach spoczywają szczątki tych, którzy tę historię tworzyli i byli częścią tego, co minione. Dziś pozostaje po nich pamięć. Cmentarz na Rossie w Wilnie jest jednym z takich ważnych historycznie miejsc. Kresowianie nazywają Rossę miejscem spoczynku polskiego Wilna. O historii tego miejsca, a także mniej znanego cmentarza na Antokolu z profesorem Jackiem Friedrichem rozmawia Daniel Wojciechowski.
POSŁUCHAJ:
Odcinek 4, 7 maja 2022 r.
Ponary, to podwileńskie przedwojenne letnisko, które stało się miejscem kaźni po wybuchu II wojny światowej. Ze względu na ustronne położenie, linię kolejową oraz biegnącą tamtędy szosę Wilno-Grodno szybko znalazła się w zainteresowaniu okupantów. Gdy Wileńszczyzna znalazła się pod okupacją niemiecką, nowe władze uznały teren za odpowiedni do przeprowadzania na nim masowych egzekucji. Przerażającą historię przesiąkniętej krwią ziemi nakreślają profesor Jacek Friedrich i Daniel Wojciechowski.
POSŁUCHAJ:
Odcinek 5, 21 maja 2022 r.
Polskie tropy w Wilnie – obiekty sakralne. Przedwojenne Wilno to szóste największe miasto Polski. To prawdziwa mozaika dominującej kultury polskiej i innych – żydowskiej, rosyjskiej, litewskiej, białoruskiej, a w mniejszym stopniu tatarskiej, karaimskiej czy ormiańskiej. Międzywojenny tygiel kultur. „Panno Święta, co Jasnej bronisz Częstochowy i w Ostrej świecisz Bramie!” to znany wszystkim fragment „Pana Tadeusza” Adama Mickiewicza, który zdradza, że podróż po wileńskich polskich tropach w mieście profesor Jacek Friedrich i Daniel Wojciechowski zaczynają od obiektów sakralnych.
POSŁUCHAJ:
Odcinek 6, 28 maja 2022 r.
Polskie tropy w Wilnie. Uniwersytet i cela Konrada. Z profesorem Jackiem Friedrichem Daniel Wojciechowski rozmawiał o Wilnie w poprzednim odcinku. Jest to jednak miasto tak wielu polskich tropów, o tak potężnej historii, że nie sposób opowiedzieć o nim za jednym razem. To szóste co do wielkości, przedwojenne miasto Polski miało swój uniwersytet – uczelnię o bardzo długiej historii.
POSŁUCHAJ:
Odcinek 7, 4 czerwca 2022 r.
W czerwcu 1941 roku Lwów został zajęty przez armię niemiecką. 4 lipca 1941 roku na Wzgórzach Wuleckich we Lwowie zamordowanych zostało ponad 20 profesorów lwowskich uczelni, ich najbliżsi krewni oraz osoby, które przebywały z nimi w chwili aresztowania. O historii upamiętnienia tego miejsca tym razem z profesorem Jackiem Friedrichem rozmawiał Daniel Wojciechowski.
Odcinek 8, 11 czerwca 2022 r.
Polska architektura Lwowa. Ponad 6 mln Polaków posiada rodowody sięgające dawnych Kresów Wschodnich. Pojęcie Kresów jest znane niemal każdemu naszemu rodakowi. Ziemie wschodnie przedwojennej Polski zostały wywalczone zbrojnie już po odzyskaniu niepodległości w 1918r. W II RP Lwów był trzecim największym miastem i starał się rywalizować z Warszawą o miano kulturalnej i naukowej stolicy kraju. Jakim miejscem jest dziś Lwów w polskiej pamięci zbiorowej i co kryje się pod pojęciem polska architektura Lwowa?
Cykl „Miejsca Pamięci Narodowej na Kresach” powstał we współpracy z Instytutem Pamięci Narodowej. O miejscach pamięci opowiada profesor Jacek Friedrich – historyk sztuki, muzealnik i wykładowca UG, a także dyrektor Muzeum Narodowego w Gdańsku.
Daniel Wojciechowski/aKa/raf
