W Gdańsku odsłonięto makietę dawnej wielkiej synagogi. Wykonana z brązu replika stoi przy Gdańskim Teatrze Szekspirowskim, czyli w miejscu, w którym stała przez blisko 50 lat do 1939 roku. Odsłonięcie makiety poprzedziła żydowska modlitwa. Uroczystego odsłonięcia wstęgi dokonali prezydent Gdańska Paweł Adamowicz i przewodniczący gminy żydowskiej w Gdańsku. – Tylko ludzie otwarci, odważni, którzy są w stanie zaryzykować siebie są największą gwarancją wolności. Każde pokolenie powinno tę lekcję przemyśleć. Za rok będziemy obchodzić 80. rocznicę wybuchu II wojny światowej. Dopóki w kazdym pokoleniu istnieje pamięć o zbrodni istnieje cień szansy, że politycy nie uruchomią procesu zabijania, dlatego tak ważna jest pamięć – mówił prezydent Gdańska Paweł Adamowicz.
– To powrót naszej modlitwy na to miejsce po wielu latach – mówił przewodniczący gminy żydowskiej w Gdańsku Michał Sammet. – Towarzyszy mi wzruszenie i duże emocje. Kolega, który bardzo ładnie śpiewał odmówił modlitwę niczym w środku synagogi. Tu popłynęly słowa modlitwy, których tu nie było od kilkudziesięciu lat. To symboliczny powrót. Sama makieta wygląda pięknie i będzie stanowiła atrakcję turystyczną, bo odwiedza na wielu żydowskich turystów. Żydzi w Gdańsku byli kilkaset lat, to jest nasze dziedzictwo. Jesteśmy bardzo dumni i ogromnie dziękujemy panu prezydentowi Gdańska, który doprowadził do realizacji tego projektu – mówił przedstawiciel gminy żydowskiej.
Wielką synagogę w Gdańsku budowano w latach 1885-87. W grudniu 1938 roku gdańska społeczność żydowska została zmuszona przez nazistów do sprzedaży nieruchomości. Dzięki pieniądzom ze sprzedaży Żydzi mogli wyemigrować i uchronić się przed nadchodzącym Holokaustem. Niemcy rozebrali synagogę w maju 1939 roku. – Gmina żydowska w Gdańsku została zmuszona do sprzedaży całej dziedzictwa materialnego, pieniądze te zostały przeznaczone na wymuszoną emigrację po całym świecie – opowiadał Michał Sammet w rozmowie z Radiem Gdańsk. – Gmina żydowska w Gdańsku to jedyny przypadek w Europie, w którym gmina rozwiązała się sama. Ówcześni przywódcy gminy stwierdzili, że jeśli tego nie uczynią może dojść do zagłady całej społeczności, dlatego Żydzi mający paszport Wolnego Miasta Gdańska ocaleli. Ich potomkowie żyją na całym świecie – dodał.
O roli synagogi w historii Żydów w Gdańsku opowiadał historyk Mieczysław Abramowicz. – Jej znaczenie było nie do przecenienia. Ona była budynkiem wysokim, wpisywała się w panoramę miasta razem z wieżami Bazyliki Mariackiej i ratusza ta kopuła świadczyła o kilkusetletniej obecności Żydów w Gdańsku – mówił historyk. – Była dla Żydów gdańskich wielką dumą i miłością. Kiedy przed wojną pod pistoletem nazistowskim musiano ją sprzedać odbyło się ostatnie nabożeństwo, na którym osoby pogrążone w żałobie rwały ubrania i włosy na głowach. Kilkanaście osób popełniło wtedy samobójstwo, bo wraz z końcem synagogi kończył się w Gdańsku świat żydowski. To było też miejsce kultury, organizowano tu koncerty nie tylko muzyki religijnej.
To właśnie Mieczysław Abramowicz zabiegał przez lata by w mieście upamiętniono dawną wielką synagogę. – To jest spełnienie mojego postulatu sprzed kilkunastu lat. Chciałem zaznaczenia w tym miejscu obecności wielkiej synagogi. Kilka lat temu zaproponowałem zrobienie obrysu, który się pojawił, teraz jest makieta wielkiej synagogi. Chciałbym by w tym obrysie z czarnych kamieni pojawiły się metalowe kostki z nazwiskami i datami urodzenia Żydów gdańskich z imienia i nazwiska – dodał historyk.
