Za trzy lata mają się zakończyć prace rewitalizacyjne w części Twierdzy Wisłoujście w Gdańsku, zespołu budowli obronnych na prawym brzegu Martwej Wisły. Warownia jest najstarszym tego typu obiektem na polskim wybrzeżu.
Na współfinansowanie inwestycji w Twierdzy Wisłoujście Pomorski Fundusz Rozwoju udzieli Muzeum Gdańska 15 mln zł pożyczki miejskiej. Umowę w tej sprawie podpisano w siedzibie muzeum w Ratuszu Głównego Miasta.
To drugie, po przyznanej w lipcu ubiegłego roku pożyczce rewitalizacyjnej o wysokości ponad 9 mln złotych (wkład własny do tej pożyczki z Muzeum Gdańska wyniósł 2,5 mln zł), wsparcie finansowe umożliwiające renowację zabytkowej warowni.
ŚRODKI NA REWITALIZACJĘ
– Dzięki pozyskanym środkom w łącznej kwocie 26,5 mln zł rozpoczną się, trwające trzy lata, prace rewitalizacyjno-adaptacyjne. Po ich zakończeniu zwiedzającym zostaną udostępnione pomieszczenia o powierzchni ponad 1200 metrów kwadratowych m.in. z nowymi salami wystaw stałych, przestrzeniami warsztatowymi i salami edukacyjnymi – poinformował rzecznik prasowy Muzeum Gdańska Andrzej Gierszewski.
Roboty w Twierdzy Wisłoujście mają się rozpocząć w maju tego roku.
ARCHAEOBALT
W pierwszym etapie inwestycja obejmie projekt ArchaeoBalt. W jego ramach zaplanowano otwarcie Centrum Turystyczno-Archeologicznego, które znajdzie się wewnątrz „koszar napoleońskich”, położonych na Szańcu Wschodnim. Znajdą się tam sale wystawowe, warsztatowe oraz „technologia rozszerzonej rzeczywistości”. Ta część prac będzie kosztować ok. 3,7 mln zł, z czego 1,2 mln zł to dotacja unijna, a 2,5 mln zł pochodzi z budżetu miasta Gdańska. Centrum Turystyczno-Archeologiczne ma być gotowe latem 2022 r.
Z kolei z 15 mln zł pożyczki miejskiej oraz ubiegłorocznej pożyczki rewitalizacyjnej, Muzeum Gdańska zrewitalizuje i udostępni pochodzący z początku XX wieku hangar znajdujący się naprzeciwko fortu. W 2024 r. znajdzie w nim m.in. całoroczna wystawa o gdańskich jednostkach wojskowych oraz Centrum Obsługi Turystów. Przed fortyfikacją powstaną również dwa parkingi.
RATUNEK PRZED ZAWALENIEM
Najważniejszy zakres prac, niewidoczny dla zwiedzających, zostanie przeprowadzony wewnątrz fortyfikacji, w dwóch położonych od wschodu bastionach: Ostrorogu i Południowo-Wschodnim oraz wzdłuż północnego muru oporowego wraz z Bastionem Artyleryjskim.
– Działania te mają charakter ratunkowy, a ich realizacja oddali widmo zawalenia się części zabytku do fosy wewnętrznej wskutek działań wody oraz warunków atmosferycznych – wyjaśnił rzecznik prasowy Muzeum Gdańska.
Ponadto prace rewitalizacyjno-adaptacyjne obejmą również wieniec: przyziemie i domki oficerskie oraz wnętrza wieży. W pomieszczeniach o łącznej powierzchni ponad 750 m kw. zostanie przygotowana wystawa o życiu codziennym załogi fortyfikacji w czasie wojny i pokoju w okresie XVII-XIX w.
– Niektóre z przestrzeni mają być w pełni funkcjonalne i odtworzone na podstawie nowożytnych dokumentów, np. kuchnia, niektóre z kwater, a nawet cele dla więźniów – dodał Gierszewski.
Łączny koszt wszystkich prac rewitalizacyjnych w Twierdzy Wisłoujście wyniesie ponad 30 mln zł.
TWIERDZA – HISTORIA
Twierdza Wisłoujście to zespół budowli obronnych na prawym (wschodnim) brzegu Martwej Wisły. Powstała w miejscu, gdzie w średniowieczu działały nadmorskie strażnice kontrolujące ujście Wisły do Bałtyku.
W skład zespołu wchodzą dwa forty: czterobastionowy murowany fort zwany carre (zbudowany w latach 1586-1602) oraz otaczający go pięciobastionowy ziemny fort, zwany obecnie Szańcem Wschodnim (zbudowany w latach 1624-26).
Centralny punkt fortu carre i całej twierdzy stanowi zbudowana na planie okręgu wieża. Powstała ona w 1482 r., jeszcze przed budową samego fortu. Pełniła funkcję latarni oraz punktu obserwacyjnego. Gdy w XVI i XVII wieku rozbudowywano fortyfikacje, stopniowo podwyższano też samą wieżę, a wokół niej zbudowano tzw. wieniec, czyli mur fortyfikacyjny mający kształt okręgu o średnicy ponad 30 metrów. Z zewnętrznej strony wieńca postawiono przylegające do niego domki oficerskie.
W okresie, gdy wznoszono twierdzę, zlokalizowana była ona u ujścia Wisły do Bałtyku. W XIX w. największa polska rzeka znalazła nowe ujście – położone na wschód od dotychczasowego. W konsekwencji stare ujście zarastało i zmieniało swój kształt sprawiając, że twierdza – zamiast u brzegu morza, znalazła się ostatecznie kilkaset metrów od niego.
Większość obiektów składających się na Twierdzę Wisłoujście przetrwała do dzisiejszych czasów w oryginalnej formie. W kwietniu 2018 r. obiekt został wpisany na listę Pomników Historii.
Obszar Twierdzy Wisłoujście liczy około 17 hektarów. Zwiedzającym udostępniania jest wieża wraz z punktem widokowym, dwa bastiony, dziedziniec oraz Dom Komendanta.
PAP/ap
