Podczas konserwacji 11 zabytków z początku epoki żelaza, odnalezionych w gdańskich lasach, odkryto dwie dodatkowe bransolety ukryte wewnątrz nagolenników.

We wrześniu 2025 roku poszukiwacze z Gdańska – Stanisław Zachariasz i Marcin Wiśniewski – natrafili w gdańskich lasach na 11 artefaktów pochodzących z początku epoki żelaza, czyli z VIII wieku p.n.e. Przedmioty przewieziono do pracowni archeologiczno-konserwatorskiej ArcheoScan. Jak poinformowała archeolog Sylwia Kurzyńska, w trakcie zabiegów dokonano kluczowego odkrycia.

DWIE BRANSOLETY

– Wewnątrz nagolenników ujawniono dwie dodatkowe bransolety, wcześniej całkowicie niewidoczne. Potwierdziło to hipotezę o przemyślanym, intencjonalnym zdeponowaniu skarbu, w którym poszczególne elementy pełniły również funkcję „pojemników” dla innych przedmiotów – podała.

Konserwacja była prowadzona etapami i obejmowała delikatne oczyszczanie mechaniczne, ograniczone wyłącznie do usunięcia ziemi oraz niestabilnych fragmentów korozji. Po wydobyciu wszystkich elementów skarbu zabytki poddano stabilizacji chemicznej, a następnie zabezpieczono ich powierzchnie.

DOKŁADNE OCZYSZCZANIE

Pracami konserwatorskimi zajmowała się Anna Jędrzejczak-Skutnik. Jak powiedziała, artefakty były w stosunkowo dobrej kondycji i nie wymagały skomplikowanych zabiegów poza bardzo dokładnym, warstwowym oczyszczaniem.

– Przed przystąpieniem do konserwacji dokonano szczegółowej oceny stanu zachowania zabytków oraz sporządzono ich dokumentację fotograficzną. Prace polegały głównie na powolnym usuwaniu ziemi i kolejnych nawarstwień, aż do odsłonięcia oryginalnej tzw. patyny szlachetnej – wyjaśniła.

Dodała, że jest ona integralną warstwą zabezpieczającą obiekt, świadczącą o jego autentyczności, wieku oraz historii.

– Jednocześnie konieczne było zidentyfikowanie i usunięcie patyny szkodliwej, czyli tzw. trądu brązu (korozji chlorkowej), która mogłaby prowadzić do dalszej degradacji zabytku. Prace prowadzono w sposób maksymalnie zachowawczy, tak aby nie naruszyć oryginalnej powierzchni – przekazała.

Podczas konserwacji zabytków odkryto bransolety z epoki żelaza (fot. M.Tymiński/WUOZ w Gdańsku)

Anna Jędrzejczak-Skutnik podkreśliła również, że zabytki zostały wydobyte w sposób wzorcowy – z zachowaniem otaczającej ziemi, co umożliwiło ich bardzo powolne wysychanie i zapobiegło szokowi klimatycznemu.

ZNACZENIE RYTUALNE

Sylwia Kurzyńska dodała, że już na wstępnym etapie badań zwrócono uwagę na specyfikę wykonania części przedmiotów, w szczególności nagolenników, których wnętrza nie były wykończone w sposób umożliwiający komfortowe użytkowanie.

– Analiza ta, potwierdzona w trakcie dalszych prac, wskazuje na to, że skarb miał prawdopodobnie charakter wotywny – nie był przeznaczony do noszenia, lecz od początku stanowił depozyt o znaczeniu symbolicznym i rytualnym. Na taki charakter znaleziska wskazuje sposób wykończenia wnętrz nagolenników – podała.

„PRAWDZIWY SKARB”

Po odkryciu artefaktów Piotr Fudziński z Muzeum Archeologicznego w Gdańsku zwracał uwagę, że znalezisko doskonale wpisuje się w obraz intensywnego osadnictwa pradziejowego na tych terenach.

Rzecznik Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków Marcin Tymiński określił wówczas znalezisko jako „prawdziwy skarb” i potwierdził, że bransolety i nagolenniki pochodzą z początku epoki żelaza, czyli z VIII wieku p.n.e.

Po zakończeniu procedur formalnych znalezisko trafi do Muzeum Archeologicznego w Gdańsku, gdzie zostanie poddane dalszym analizom.

PAP/puch