Dzień Pandy obchodzimy 16 marca i jest on poświęcony pandzie wielkiej. To jeden z najbardziej rozpoznawalnych gatunków zwierząt – na tle innych niedźwiedzi wyróżnia się czarno-białym umaszczeniem. Ale co o nim tak naprawdę wiemy?
Panda wielka nazywana też niedźwiedziem bambusowym od połowy XX w. była gatunkiem zagrożonym wyginięciem. W 1970 r. na wolności żyło już tylko 1000 pand. Dzięki wspólnej pracy osób zaangażowanych w pomoc misiom udało się zatrzymać wymieranie tych zwierząt. W ciągu 40 lat populacja pandy zwiększyła się o 80%. Dzięki temu Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody zmieniła stopień zagrożenia wyginięciem. Status w Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych został obniżony z kategorii „gatunek zagrożony” do „narażony na wyginięcie”.
Mogą osiągać długość 150 cm wzrostu i 150 kg wagi. Na wolności pandy żyją 15-20 lat. W Chinach panda Basia dożyła 37 lat – była to najstarsza z pand żyjących pod opieką człowieka.
ROŚLINOŻERNA, ALE I DRAPIEŻNA
Panda wielka odżywia się w większości pędami bambusa, stąd też nazywana jest właśnie niedźwiedziem bambusowym. Pożywienie to jest wysoką trawą, bardzo trudną do przeżucia. W procesie ewolucji uzębienie pandy uległo zmianie. Zaokrągliły się korony siekaczy i powiększyła powierzchnia żucia zębów trzonowych. Dzięki temu zwierzę nie ma problemu z rozdrobnieniem twardych liści.
Niekiedy panda posila się również drobnymi ssakami, rybami i owadami. Pożywienie tych zwierząt ma niską wartość odżywczą, dlatego też żerują od 10 do 12 godzin, by zaspokoić zapotrzebowanie energetyczne swojego organizmu. Z tego powodu panda musi jeść nawet do 40 kg pożywienia dziennie. Spowodowane jest to tym, że trawi tylko 25% spożytego jedzenia.
SAMOTNICZY TRYB ŻYCIA
Panda jest niedźwiedziem płochym i prowadzi samotniczy tryb życia. W naturalnym środowisku trudno ją wytropić w półcieniu lasów bambusowych. Jest zwierzęciem najaktywniejszym o świcie i zmroku.
NISZCZENIE NATURALNEGO ŚRODOWISKA
Największe zagrożenie dla pand stanowi, niestety, człowiek. Lasy, w których żyją te piękne niedźwiedzie, są niszczone w celu uzyskania przestrzeni na osiedla.
PANDA WIELKA I MAŁA
Zoolodzy mieli problemy z zakwalifikowaniem pandy wielkiej do odpowiedniej rodziny. Według odkrywcy pandy, ojca Armanda Davida, bez wątpienia była ona niedźwiedziem. Według autora oficjalnego opisu zoologa Milne-Edwardsa sprawa nie była już tak oczywista, chociaż jego pierwsza publikacja z roku 1872 skłaniała się jeszcze ku niedźwiedziom. W roku 1901 panda została umieszczona w rodzinie szopowatych, do której należała także panda mała. Oba gatunki różnią się znacznie od siebie, lecz zamieszkują te same lasy i żywią się bambusem. W 1964 roku badając anatomię pandy wielkiej, stwierdzono, że mimo iż jej układ rozrodczy przypomina bardziej układ rozrodczy szopa niż niedźwiedzia, ma ona wystarczającą liczbę cech, by zakwalifikować ją do niedźwiedziowatych. Niektórzy naukowcy proponowali jednak, by zakwalifikować pandę wielką i małą do osobnych rodzin, które byłyby usytuowane pomiędzy szopowatymi i niedźwiedziowatymi.
Pandę małą można zobaczyć w gdańskim zoo.
Panda mała (Fot. Pixabay)
ROZMNAŻANIE
Samce i samice spotykają się wiosną, między marcem a majem. Ciąża pandy trwa 97–163 dni. W sierpniu przychodzą na świat 1–3 młode w bardzo słabo zaawansowanym stadium rozwoju. W warunkach naturalnych jest to najczęściej jedno młode, w przypadku ciąży bliźniaczej drugie młode jest przez matkę porzucane i przez to skazane na śmierć. Maluchy ważą 75–150 g. Przypuszcza się, że podobnie jak u niektórych ssaków innych gatunków, u pand występuje zjawisko opóźnionej implantacji zarodka. Na czas porodu samica szuka schronienia w skalnej jamie lub w spróchniałym drzewie. Pandzie rzadko udaje się odchować więcej niż jedno młode, z uwagi na jego całkowitą zależność od matki.
Przez pierwsze kilka miesięcy jedynym pożywieniem młodej pandy jest mleko matki, które na początku ssie 6–14 razy dziennie, za każdym razem do pół godziny. Młode pozostaje w schronieniu przez 4–7 tygodni. Matka opuszcza kryjówkę tylko po to, aby zaspokoić głód i pragnienie. Zaczyna opuszczać schronienie z młodym, gdy porasta ono futrem i otwiera oczy (pomiędzy 45–48 dniem). Jednak młode nie potrafi wtedy jeszcze chodzić i matka musi je nosić. Około 5–6 miesiąca życia młoda panda zaczyna żywić się bambusem. Definitywne odsadzenie następuje około 8–9 miesiąca. Związek matki z młodym trwa jednak nadal. Rozstają się po około 18 miesiącach. W ten sposób samica może odchować jedno młode co 2–3 lata. Młode pandy, które rozpoczynają samotne życie, często padają łupem lampartów lub dzikich psów. Dopiero w wieku 30 miesięcy, kiedy panda waży już około 80 kg, przestaje mieć naturalnych wrogów.
Anna Polcyn-Czaplewska
