Pamiątki po Danucie Siedzikównie „Ince” i Feliksie Selmanowiczu „Zagończyku”, odnalezione podczas prac ekshumacyjnych IPN, można od czwartku oglądać w Bazylice Mariackiej w Gdańsku. Ekspozycja potrwa do niedzieli, po czym obiekty powrócą do Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL w Warszawie.
Prezentacja pamiątek towarzyszy zaplanowanym na piątek obchodom 10. rocznicy państwowego pogrzebu „Inki” i „Zagończyka”. Wśród wystawionych przedmiotów znajdują się wykonane z grubej skóry podeszwy butów Siedzikówny oraz gwoździe z półtrumny, w której pochowano Selmanowicza. Pamiątki wystawiono w dwóch gablotach w nawie bocznej obok tablicy upamiętniającej śp. Pawła Adamowicza.
Jak wyjaśniła w rozmowie dyrektor Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL w Warszawie Adrianna Garnik, przedmioty te po ekshumacji zostały poddane badaniom i stanowiły element śledztwa prokuratorskiego. Następnie, po decyzji IPN, zostały przekazane warszawskiemu muzeum.
Miejsca pochówku Siedzikówny i Selmanowicza były nieznane od momentu wykonania na nich wyroku śmierci przez komunistyczne władze. Garnik przypomniała, że lokalizację grobów na Cmentarzu Garnizonowym w Gdańsku udało się ustalić dzięki badaniom archiwalnym prowadzonym m.in. przez Waldemara Kowalskiego. Szczątki odnalazł w 2014 roku zespół Biura Poszukiwań i Identyfikacji IPN pod kierownictwem prof. Krzysztofa Szwagrzyka.
Dyrektor Garnik przypomniała, że gdańszczanie biorący udział w uroczystościach przy kwaterze Armii Krajowej przez lata nie wiedzieli, że bohaterowie spoczywają tuż obok.
Dodała, że udostępnienie eksponatów w Gdańsku to efekt współpracy z dyrektorem gdańskiego oddziału IPN dr. Markiem Szymaniakiem.
Główne obchody rocznicowe zaplanowano na piątek. Uroczystości rozpoczną się o godz. 15. Mszą świętą w Bazylice Mariackiej, podczas której odsłonięta zostanie tablica upamiętniająca bohaterów oraz 10. rocznicę ich państwowego pogrzebu. Po mszy ulicami Gdańska przejdzie przemarsz z 80-metrową flagą Polski. Następnie odbędzie się ceremonia przy grobach na Cmentarzu Garnizonowym.
W uroczystościach wezmą udział m.in. przedstawiciele 11 szkół noszących imię Danuty Siedzikówny „Inki”.
Danuta Siedzikówna, ps. Inka, urodziła się 3 września 1928 r. W wieku 15 lat złożyła przysięgę AK i odbyła szkolenie sanitarne, służyła m.in. w wileńskiej AK. W czerwcu 1946 r. została wysłana do Gdańska po zaopatrzenie medyczne. Tutaj aresztował ją Urząd Bezpieczeństwa. Po ciężkim śledztwie została skazana na karę śmierci. Wyrok wykonano 28 sierpnia 1946 r.
Wraz z „Inką” zginął – również skazany na śmierć – ppor. Feliks Selmanowicz, ps. Zagończyk. Urodził się 6 czerwca 1904 r. w Wilnie. Jako ochotnik uczestniczył w wojnie polsko-bolszewickiej 1920 r. W czasie II wojny był m.in. żołnierzem 3. oraz 5. Wileńskiej Brygady AK mjr. „Łupaszki”, gdzie pełnił funkcję zastępcy dowódcy plutonu. Został aresztowany w lipcu 1946 roku.
Miejsce pochówku „Inki” i „Zagończyka” długo pozostawało nieznane. Sądzono, że ich szczątki spoczywają na Cmentarzu Garnizonowym w Gdańsku, gdzie pochowano wielu żołnierzy wyklętych zabitych lub zmarłych w pobliskim areszcie przy ul. Kurkowej.
1 marca 2015 r. w Narodowym Dniu Pamięci Żołnierzy Wyklętych podczas uroczystości w Pałacu Prezydenckim IPN ogłosił, że badania genetyczne potwierdziły, iż kobiece szczątki należą do Danuty Siedzikówny. Z kolei w czerwcu 2016 r. IPN poinformował, że męskie szczątki znalezione obok pochówku „Inki” to szczątki „Zagończyka”.
Rodziny zadecydowały o wspólnym pochówku na Cmentarzu Garnizonowym w Gdańsku. Uroczysty państwowy pogrzeb miał miejsce 28 sierpnia 2016 r., w 70. rocznicę wykonania wyroku na „Ince” i „Zagończyku”.
PAP/puch
