Pomorski Wojewódzki Konserwator Zabytków nie próżnuje. W ubiegłym tygodniu do rejestru zabytków zostały wpisane dwa kolejne budynki znajdujące się w Gdańsku. Mowa o szkole przy ulicy św. Barbary 1 i domu parafialnym gminy ewangelickiej.
Zaledwie tydzień temu informowaliśmy o dawnym dworze „Krzyżowniki”, które znalazły się na liście ochrony. Do tego grona dołączyły kolejne dwie budowle, które choć wykonane z cegły, cechują się całkowicie inną bryłą. Tak inną, jak inna była ich historia.
DOM PARAFIALNY GMINY EWANGELICKIEJ
Posiadłość wybudowano w 1898 roku, na jednym z krańców cmentarza ewangelickiego. Interesujące jest to, że ewangelicy odegrali znaczącą rolę w historii gdańskiego szkolnictwa, szpitalnictwa, a także działalności prospołecznej. Nieruchomość użytkowały diakonistki, które zajmowały się działalnością charytatywną w mieście i stowarzyszenia kościelne.
Budynek w związku z tym służył jako lokum do prowadzenia przedsięwzięć społeczno-kulturalnych tej gminy. Co równie znaczące w ujęciu historycznym, a o czym informuje PWKZ za pośrednictwem swojej strony internetowej, w czasie II wojny światowej w budynku mieścił się obóz filtracyjny, a na wschód od niego stały baraki obozowe.
W czasach powojennych swoje miejsce miał tu areszt wraz w izbą wytrzeźwień, a od lat 60. XX wieku Spółdzielczy Dom Kultury „Gedanus”, działający przy SM „Kolejarz”. Również i wtedy historia zatoczyła koło – miały tam miejsce liczne zajęcia kulturalne. Z czasem budynek stał się siedzibą Gdańskiego Zakładu Przetwórstwa Owocowo-Warzywnego Dagoma czy Hydroster Gdańsk.
Zgodnie z informacją przekazaną przez PWKZ za pośrednictwem strony, od 2002 r. nieruchomość użytkuje Stowarzyszenie Kulturalno-Sportowe „PERFECT” aktywizujące seniorów i młodzież.
(Fot. Facebook/PWKZ)
SZKOŁA PRZY UL. ŚW. BARBARY
Z podobnego okresu pochodzi drugi budynek, który znalazł się we wpisie. Posiadłość przy ul. św. Barbary 1 w Gdańsku powstała przy kościele św. Barbary w 1873 roku. Jak wskazał PWKZ, po zakończeniu wojen napoleońskich oraz stworzeniu rejencji gdańskiej w 1815 roku i Prowincji Prusy Zachodnie, władza na szczeblu krajowym kilkukrotnie dokonywała reform szkolnictwa. Jedną z nich było wprowadzenie powszechnego i bezpłatnego nauczania początkowego, którego celem było wyedukowanie jak największej liczby dzieci.
Po II wojnie światowej utworzono tam Szkołę Podstawową nr 5, a od 1971 r. Zasadniczą Szkołę Odzieżową, wchodzącą w skład Zespołu Szkół Zawodowych nr 1 im. Macierzy Szkolnej, użytkującej budynek do 2001 r. Od 2007 r. w lokalu funkcjonuje Gdańska Szkoła Podstawowa „Lingwista” im. Zjednoczonej Europy. Kościół, szkoła i szpital św. Barbary powstały w pobliżu Długich Ogrodów, dawnego traktu prowadzącego na Żuławy i Mierzeję.
Choć szkolnictwo działało przy kościele św. Barbary znacznie wcześniej, bo od połowy XV wieku, to pierwszą znaną placówkę edukacyjną utworzono tam dopiero na przełomie 1634 i 1635 roku.
(Fot. Facebook/PWKZ)
oprac.mw
