W programie Co za historia profesor Beata Możejko i profesor Anna Paner opowiadały o późnośredniowiecznej Europie Środkowej, potomkach cesarza Niemiec, króla Czech Karola IV, króla Polski i wielkiego księcia litewskiego Kazimierza Jagiellończyka, czyli o próbach zjednoczenia Polski, Czech i Węgier. Audycję prowadził Wojciech Suleciński.
W latach 40. XIV wieku do Europy dotarła dżuma. Była to katastrofa demograficzna i gospodarcza. W tym samym czasie Europa Środkowo-Wschodnia buduje się odnawia i jednoczy, na co wpływ mają przede wszystkim wybitne jednostki. Uwagę Europy Zachodniej, oprócz czarnej śmierci, zajmuje wojna stuletnia. – To był dobry czas, żeby Europa Środkowo-Wschodnia pod panowaniem energicznych władców, jak Kazimierz Wielki i Jan Luksemburski, wypłynęła na mapę Europy – mówiła profesor Anna Paner.
LUKSEMBURGOWIE NA TRONIE CZECH
W roku 1308 zginął z ręki swojego bratanka Albrecht Hasburg. Rzesza potrzebowała nowego władcy. Wśród ubiegających się o tron znalazł się Fryderyk Piękny Habsburg i Kapetyngowie. Elektorzy Rzeszy obawiali się silnego władcy pochodzącego z tych rodów. Wówczas arcybiskup Baldwin z Trewiru, będący „kreatorem luksemburskich karier”, wskazał im swojego brata. W ten sposób na tron trafił Henryk IV, władca Luksemburga, który stał się Henrykiem VII, królem niemieckim, rzymskim. Jego synem był Jan, który otrzymał w lenno Czechy.
– Oczywiście nie było to takie proste. Szlachta czeska postawiła warunek. Taki, o jakich czytamy w bajkach: „Książę dostanie królestwo, ale musi poślubić nasza królewnę, Elżbietę Przemyślidównę. Nastąpiło związanie dwóch dynastii: po kądzieli Przemyślidów i po mieczu Luksemburgów. W ten sposób Luksemburgowie wkroczyli do Europy – tłumaczyła profesor Anna Paner.
JEDENAŚCIORO DZIECI Z CZTERECH MAŁŻEŃSTW
– Karol Wielki, a wcześniej jego ojciec prowadzili przemyślaną politykę małżeńską. Dlatego potrzebowali licznego potomstwa. Bajkowe małżeństwo zawarte pomiędzy obcym księciem i czeską królewną nie układało się najlepiej, ale dzieci rodziły się regularnie. Jan wydawał dzieci rozsądnie, zawsze z zyskiem politycznym. Karol miał jedenaścioro dzieci z czterech żon – dwie z nich były księżniczkami piastowskimi, które urodziły następców dla Luksemburgów – opowiadała profesor Anna Paner.
Profesor tłumaczyła, że małżeństwa królewskich potomków były zawsze odpowiedni aranżowane w celach politycznych, przejęcia ziemi lub możliwej sukcesji. To z tego powodu zaaranżowana małżeństwo drugiego z synów Karola – Zygmunta Luksemburskiego z Marią Andegaweńską . Wiadomo było, że jedna z Andegawenek miała dziedziczyć tron Polski.
KRÓLOWA BYŁA W CIĄŻY CO 1,5 ROKU
Sytuacja budująca się w XIV wieku miała wpływ na panującego 100 lat później Kazimierza Jagiellończyka – jednego z najaktywniejszych polskich władców, za panowania którego Korona, pokonując zakon krzyżacki w wojnie trzynastoletniej, odzyskała po 158 latach Pomorze Gdańskie, a dynastia Jagiellonów stała się jednym z czołowych domów panujących w Europie.
– W tych czasach Królestwo Węgierskie i Królestwo Czech, to były już zupełnie inne państwa. Królestwo Czech było wyczerpane wojnami religijnymi związanymi z ruchami husyckimi. W Królestwie Czech rządził tam Jerzy z Podiebradów, a w Królestwie Węgierskim Maciej Korwin. Obydwaj nie byli „panami przyrodzonymi przez Boga, pomazańcami”, co podkreślała żona Kazimierza Jagiellończyka – Elżbieta Rakuszanka, z domu Habsburżanka, dynastycznie powiązana z Luksemburgami – opowiadała profesor Beata Możejko.
Długosz napisał iż Elżbieta miała dobry charakter i była miła. Jej związek z Kazimierzem był długoletni i zaowocował trzynaściorgiem dzieci. – Królowa zaczęła rodzić w 1456 roku i rodziła przez 20 lat, będąc w ciąży mniej więcej co 1,5 roku – dodała profesor Brata Możejko.
Goszczące w audycji panie opowiadały o sekretach małżeństw i dworów królewskich w późnośredniowiecznej Europie Środkowej oraz o tym, w jaki sposób więzy rodzinne wpływały na kształt ówczesnej polityki. Zapraszamy do wysłuchania całej, obfitującej w ciekawostki audycji.
Posłuchaj audycji:
puch
