W audycji „Co Za Historia” przenieśliśmy się do XIX wieku. Wojciech Suleciński oraz jego goście – Krzysztof Lewalski i Tadeusz Stegner z Uniwersytetu Gdańskiego, autorzy książki „Kościoły, wyznania, wspólnoty i związki religijne w Królestwie Polskim (1815-1914)” – rozmawiali o mozaice religijnej i etnicznej w Królestwie Polskim od Kongresu Wiedeńskiego aż do I wojny światowej.
Tadeusz Stegner zastrzegał, że źródła dotyczące zróżnicowania etniczno-religijnego nie są do końca pewne. – Na przykład przy ustalaniu liczebności prawosławnych nigdy nie mamy pewności, czy w statystyce jest ujęte wojsko rosyjskie, które przebywało na terenie Królestwa Polskiego, a w którym byli w większości prawosławni. Poza tym jeżeli bierze się pod uwagę kwestie wyznaniowo-etniczne, to funkcjonowało kryterium posługiwania się językiem, a czasami były osoby dwujęzyczne, o niewykształconym poczuciu tożsamości narodowej. Dla nich przynależność religijna była ważniejsza niż narodowa. Również jeżeli patrzymy na spisy ludności żydowskiej, w XIX wieku mamy gwałtowny przyrost, ale niektórzy historycy zwracają uwagę na liczne relacje o tym, że przy pierwszych spisach ta ludność po prostu się chowała, nie chciała się spisać – podkreślał.
Z kolei Krzysztof Lewalski zwracał uwagę na to, że XIX wiek jest czasem kształtowania się polskiej tożsamości narodowej. – Element religijny był ważnym elementem tego procesu, zwłaszcza u katolików. Związany z sytuacją rozbiorczą stereotyp Polaka-katolika jeszcze wzmacniał element religijny w kształtowaniu się polskiej świadomości narodowej. Ta identyfikacja bardzo mocno wiązała się nie tylko z aspektem religijnym, ale również z historią, która poprzedziła rozbiory. Chodzi o potop szwedzki, a później rozbiory, za którymi stały państwa, których monarchowie wyznawali prawosławie i protestantyzm, chociaż inaczej wyglądało to w przypadku Austrii – wskazywał.
MarWer
