Hubert Landowski to kaszubski chłopiec z Lipusza, urodzony w roku 1924. Wychowany przez rodziców w poszanowaniu języka i tradycji kaszubskich, ale też w przywiązaniu do Polski. Zginął, bo do końca szanował te wartości.
To postać na miarę „Inki”, bo „zachował się jak trzeba”. Kaszubi i Polacy mogą być z niego dumni, ale najpierw trzeba go wydobyć z zapomnienia.
WŁĄCZENI KASZUB DO RZESZY UZNAŁ ZA KLĘSKĘ
Hubert Landowski w szkole powszechnej wyróżnił się wybitnymi zdolnościami. Rodzice, prości ludzie, rozpalali te jego zdolności, tak jak najlepiej umieli.
Wybuch wojny i włączenie Kaszub do Rzeszy Hubert przyjął jako wielką klęskę i na swój sposób ją przeżywał. W roku 1943, gdy młodszy brat Zygmunt skończył 18 lat, wezwano ich obu na posterunek policji, by zaproponować DVL (niemiecką listę narodowościową). Odmowa musiała zawierać coś więcej niż tylko słowo NEIN, bo zostali tam nieludzko zmasakrowani.
DZIAŁALNOŚĆ W GRYFIE POMORSKIM
Chłopcy ledwie przeżyli. Uznali, że nie należy czekać na następne spotkanie z żandarmami. Od tej chwili ich domem był bunkier, stali się żołnierzami TOW Gryf Pomorski, oddział braci Kulasów. W odwecie Niemcy wywieźli całą rodzinę do obozu w Potulicach. Mała Gienia – dziś Eugenia Landowska-Laska – cudem przeżyła ten obóz „przesiedleńczy”, de facto koncentracyjny. I to ona w audycji „Nieznane głosy świadków historii” opowiada o swym bracie.
26 maja 1944 Hubert walczył z Niemcami pod Łubianą. 60 partyzantów zostało otoczonych przez grupę operacyjną żandarmerii i SS, złożoną z około tysiąca ludzi! Został ranny i dostał się do niewoli. O tym, co tam przeżył i jak umierał – w świetle późniejszych relacji – próbuje opowiedzieć jego siostra Eugenia. Próbuje, bo choć minęło tyle lat, to ponad jej siły, więc pracownik IPN w pewnym momencie czyta to, co pani Eugenia wcześniej dla niego spisała. Wstrząsająca relacja pokazująca bohaterstwo zaledwie 20-letniego chłopaka.
Wszystkie zdjęcia pochodzą ze zbiorów IPN. Od lewej:
01. Hubert Landowski (1924-1944), zdjęcie z roku 1939.
02. Świadectwo ukończenia przez Huberta Szkoły Powszechnej w Lipuszu – rewers z ocenami.
03. Rodzina Landowskich. Hubert u góry z lewej, z prawej brat Zygmunt, po wojnie nauczyciel w Kościerzynie
