1,3 mln złotych zadośćuczynienia i odszkodowania za aresztowanie w latach 80. przyznał w środę, 22 marca Sąd Najwyższy Andrzejowi Gwieździe, byłemu działaczowi opozycji antykomunistycznej, podwyższając o ponad 350 tys. kwotę zadośćuczynienia zasądzoną przez Wojskowy Sąd Okręgowy.
87-letni były opozycjonista domagał się łącznie ponad trzech i pół mln złotych zadośćuczynienia i odszkodowania za aresztowanie w latach 1982-1984. W lipcu 2022 roku Wojskowy Sąd Okręgowy w Warszawie przyznał mu łącznie ponad 942 tys. złotych za aresztowanie (478 tys. tytułem zadośćuczynienia i 464 tys. odszkodowania).
Prokuratura złożyła apelację od wyroku do Sądu Najwyższego, wnosząc o obniżenie zadośćuczynienia do 114 tys. złotych. Z kolei pełnomocnik Skarbu Państwa zawnioskował o uchylenie wyroku w części dotyczącej odszkodowania i ponowne rozpoznanie sprawy przez Wojskowy Sąd Okręgowy. Pełnomocnik Gwiazdy zawnioskował natomiast w apelacji o zasądzenie wyższego zadośćuczynienia.
JEST JESZCZE MOŻLIWOŚĆ KASACJI
W środę, 22 marca Sąd Najwyższy prawomocnie zmienił wyrok sądu wojskowego, podwyższając kwotę zadośćuczynienia za krzywdę o 358 tys. złotych. W pozostałym zakresie zaskarżony wyrok został utrzymany. Od środowego rozstrzygnięcia Sądu Najwyższego przysługuję możliwość złożenia kasacji.
– Kwestia zadośćuczynienia w każdej tego rodzaju sprawie jest delikatna. Nie ma żadnych kryteriów, w jaki sposób określa się to zadośćuczynienie. (…) Kwota zadośćuczynienia ma mieć realną wartość i kompensować krzywdy poniesione przez osobę represjonowaną. Oczywiście nie może ona przekraczać pewnego pułapu i być źródłem bezpodstawnego wzbogacenia – wskazywał w uzasadnieniu orzeczenia Tomasz Artymiuk, sędzia Izby Karnej Sądu Najwyższego.
Sędzia zwrócił uwagę, że opozycjonista przez ponad rok był internowany, a bezpośrednio po zwolnieniu został tymczasowo aresztowany 22 grudnia 1982 roku. – Okres tymczasowego aresztowania trwał 19 miesięcy, a na dodatek pan Gwiazda pozostawał pod zarzutem zbrodni zagrożonej karą śmierci, która w tamtym czasie była wykonywana – podkreślił.
„POPRZEDNIA KWOTA BYŁA NIEADEKWATNA”
Sąd Najwyższy odniósł się też do zarzutu prokuratury, która wskazywała, że zadośćuczynienia skazywanych w latach 40. i 50. były zdecydowanie niższe niż przyznane Gwieździe. – To kwestia indywidualnych odczuć związanych z działalnością danych osób na rzecz niepodległego bytu państwa polskiego. (…) Uważamy, że kwota 478 tys. zasądzona przez sąd pierwszej instancji jest kwotą nieadekwatną – ocenił sędzia, argumentując decyzję o powiększeniu zadośćuczynienia. Dodał przy tym, że wnioskowana pierwotnie przez Gwiazdę kwota ponad trzech i pół mln złotych była kwotą wygórowaną. – Prawie cztery mln złotych to kwota abstrakcyjna i wydaje się, że w tej sprawie wnioskodawca zdecydowani przesadził – uznał.
Prokurator Ewa Romankiewicz, odnosząc się do orzeczenia Sądu Najwyższego, przekazała, że prokuratura podejmie decyzję w sprawie ewentualnego złożenia skargi kasacyjnej po przeanalizowaniu wyroku.
WSPÓŁZAŁOŻYCIEL WOLNYCH ZWIĄZKÓW ZAWODOWYCH WYBRZEŻA
Andrzej Gwiazda urodził się w kwietniu 1935 roku w Pińczowie. Ukończył Politechnikę Gdańską na kierunku elektronika. W 1978 roku był współzałożycielem i działaczem Wolnych Związków Zawodowych Wybrzeża. W sierpniu 1980 roku jako inicjator strajku w „Elmorze” został członkiem Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego w Stoczni Gdańskiej.
W grudniu 2021 roku Gwieździe przyznano zadośćuczynienie i odszkodowanie za ponad rok internowania. Sąd Apelacyjny w Gdańsku prawomocnie uznał wtedy, że byłemu opozycjoniście należy się 400 tys. złotych (przy żądaniu dwóch mln). Opozycjonista był internowany od 13 grudnia 1981 roku do 22 grudnia 1982 roku. Następnie został aresztowany i oskarżony o próbę siłowego obalenia ustroju. Do 22 lipca 1984 roku przebywał w areszcie śledczym na Mokotowie – potem zwolniono go na mocy amnestii.
PAP/MarWer
