XIX-wieczny drewniany krucyfiks, zaginiony po II wojnie światowej, został przekazany w depozyt do Muzeum Zamkowego w Malborku. Zabytek odnaleziono w prywatnej kolekcji w Bawarii i sprowadzono do Polski dzięki współpracy Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz muzeów w Malborku.
Na trop rzeźby natrafił dyrektor Muzeum Miasta Malborka Tomasz Agejczyk, prowadzący badania w ramach programu „Badanie Polskich Strat Wojennych”. Autentyczność obiektu potwierdzili eksperci z Muzeum Zamkowego na podstawie zachowanej dokumentacji fotograficznej sprzed 1908 roku oraz sygnatury rzeźbiarza Osmara Trillhaase. Prywatny posiadacz krucyfiksu, który otrzymał go wiele lat po wojnie w Niemczech, po zapoznaniu się z dokumentacją bezwarunkowo zdecydował o przekazaniu zabytku stronie polskiej. Przekazanie obiektu do malborskich zbiorów odbyło się 10 czerwca.
– Każdy taki powrót to bardzo ważne wydarzenie w życiu naszego muzeum. Budujemy tożsamość tego miejsca za pomocą historii – wskazała koordynatorka „Projektu Straty” w Muzeum Zamkowym w Malborku Aleksandra Siuciak.
BADANIA KONSERWATORSKIE
Przed wojną krucyfiks był przechowywany w Baszcie Maślankowej, a później stanowił centralną postać Grupy Ukrzyżowania w Zamku Średnim. Była to kopia dzieła słynnego rzeźbiarza Tilmana Riemenschneidera
– Wiedzieliśmy, że obiekt czekał na swoją kolej, by trafić do wnętrz zamkowych. Mieliśmy zdjęcie potwierdzające to miejsce i tu nie było wątpliwości. Wahaliśmy się jednak co do datowania – czy to XIX wiek, czy okres wcześniejszy. Wątpliwości rozstrzygnęło osobiste obcowanie z zabytkiem. Na tyłach odkryliśmy sygnaturę rzeźbiarza, której nie było widać na fotografiach – przekazała Siuciak.
Obecnie obiekt wymaga szczegółowych badań konserwatorskich w celu oceny wtórnych ingerencji w jego strukturę.
XIV-WIECZNA GŁOWA
W grudniu 2025 roku do malborskich zbiorów powróciła również XIV-wieczna głowa figury św. Jakuba Starszego, stanowiąca element dawnego wystroju kościoła NMP na Zamku Wysokim. Artefakt został zidentyfikowany w zbiorach Germanisches Nationalmuseum w Norymberdze i odzyskany dzięki staraniom resortu kultury. Obecnie rzeźba, będąca depozytem Skarbu Państwa, jest eksponowana w zamkowym kościele w specjalnej gablocie poniżej oryginalnego torsu apostoła.
PAP/mk
