Muzeum Gdańska zdobyło Grand Prix w 45. Konkursie na Wydarzenie Muzealne Roku „Sybilla” za rewaloryzację Twierdzy Wisłoujście. Nagrodę w kategorii „Wystawy czasowe” otrzymała też inna placówka z Gdańska – Muzeum II Wojny Światowej.
Jak mówił Waldemar Ossowski, dyrektor Muzeum Gdańska, to wyjątkowe wyróżnienie, które do miasta trafiło po raz pierwszy.
– Grand Prix zamyka wieloletni, pierwszy etap prac, a jednocześnie otwiera nowy rozdział w dziejach Twierdzy Wisłoujście. Co ważne, pomnik Historii RP czekają dalsze zmiany. Na przestrzeni lat wiele instytucji w różny sposób doceniło i wsparło naszą wizję. Nieoceniona była pomoc finansowa ze środków Unii Europejskiej, przychylność instytucji rządowych, Urzędu Marszałkowskiego Województwa Pomorskiego, Urzędu Miejskiego w Gdańsku, władz Pomorskiego Funduszu Rozwoju, a także grona specjalistów i każdego, kto na przestrzeni lat odwiedził Twierdzę Wisłoujście. To motywuje nas do dalszej pracy. Cieszymy się, że nasze działania zostały dostrzeżone i docenione w tak prestiżowym konkursie – tłumaczył.
Nagrodzony projekt zwyciężył nie tylko w kategorii „Konserwacja i ochrona dziedzictwa kultury”, ale zdobył też Grand Prix całego konkursu. To drugi rok z rzędu, kiedy Muzeum Gdańska znajduje się w gronie laureatów Sybilli – w ubiegłym roku wyróżniono wystawę czasową „Wolę o tym nie mówić”.
REWALORYZACJA TWIERDZY WISŁOUJŚCIE
Rewaloryzacja Twierdzy zajęła 7 lat. Celem przeprowadzonych prac konserwatorsko-budowlanych w Forcie Carré było zachowanie oraz odpowiednie wyeksponowanie historycznych detali architektonicznych, z poszanowaniem dla oryginalnych przekształceń obiektu. Na podstawie badań naukowych zrekonstruowano wybrane elementy wystroju, co pozwoliło przywrócić do zwiedzania długo niedostępną część Twierdzy i lepiej ukazać jej złożoną historię.
Najważniejsze zmiany
- Twierdza Wisłoujście jest dostępna dla zwiedzających przez cały rok (dotychczas była otwierana sezonowo).
- Nieużytkowane wcześniej przestrzenie zaadaptowano na cele ekspozycyjne.
- Udostępniono Koszary Napoleońskie z nową wystawą oraz możliwością zwiedzania fortyfikacji w wirtualnej rzeczywistości – w wybranych przez użytkownika okresach historycznych.
Wieniec
- Nad tarasem strzelniczym zrekonstruowano historyczne zadaszenie, odkrywając unikatowy relikt artyleryjski i pierwotną posadzkę.
- Odtworzono przejazd w kształcie litery „Y” wraz z historycznymi czerwonymi wrotami.
- Usunięto współczesne ścianki działowe, zachowując relikty dawnych przekształceń.
Wieża / Latarnia
- Wykonano konserwację ceglanych murów i tynków, a także rekonstrukcję tablicy inskrypcyjnej z datą „1721” oraz portalu z boniowaniem i drzwiami.
Kamieniczki
- Zaaranżowano historyczną kuchnię z odtworzonym piecem i oryginalną posadzką.
- Odtworzono pierwotny bieg schodów prowadzących na wały, co umożliwiło wytyczenie nowej trasy zwiedzania.
- Zrekonstruowano elewację i stolarkę okienną charakterystyczną dla XVII wieku, wraz z okiennicami.
- W jednej ze strzelnic przywrócono oryginalne opracowanie barwne.
Bastiony
- W dwóch bastionach przeprowadzono kompleksowe prace konstrukcyjne i konserwatorskie, obejmujące m.in. odsłonięcie ceramicznych posadzek i rekonstrukcję krat.
- Na podstawie wytycznych Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska utworzono schronienia dla nietoperzy, pozostawiając część szczelin bez uzupełnień.
W ramach kolejnego etapu prac planowana jest rewaloryzacja i adaptacja hangaru znajdującego się naprzeciwko Fortu Carre – „serca” kompleksu Twierdzy Wisłoujście.
NAGRODA DLA MUZEUM II WOJNY ŚWIATOWEJ
W tym roku doceniono także inną gdańską placówkę – Muzeum II Wojny Światowej zostało nagrodzone za wystawę czasową „LAS – schronienie ofiar. Kryjówka Zbrodni”.
Tematem ekspozycji była historia II wojny światowej opowiadana z perspektywy kompleksów leśnych: ich znaczenia w wojnie obronnej, miejsca schronienia ofiar, twierdzy partyzanckiego oporu, ale też miejsca zbrodni. Las to esej wystawienniczy, który interdyscyplinarnie łączył historię ze sztuką i ekologią. Las to pierwotny dom, naturalny habitat, wspierający ludzką żywotność, a przez wojnę – skażony zbrodnią. W czasie konfliktu militarnego pomógł niektórym ocalić życie, ale też przechowuje tajemnicę śmierci ofiar.
Wystawa podzielona była na pięć obszarów tematycznych:
- Kampania Polska 1939 roku – ze szczególnym uwzględnieniem początku wojny na Półwyspie Westerplatte (walki w Lesie Westerplackim).
- Las/Matecznik – schronienie ofiar, z podkreśleniem dramatu ludności żydowskiej i polskiej na terenie Zamojszczyzny.
- Las/Twierdza – stanica partyzanckiego oporu i samoobrony (m.in. Lasy Janowskie i Puszcza Solska, Bory Tucholskie, Wileńszczyzna, Nowogródczyzna, Wołyń).
- Las/Zagłada – miejsce zbrodni: m. in. lasy Pomorza, Las Katyński, syberyjska tajga, niemieckie nazistowskie obozy koncentracyjne, ukrywane w lesie lub posiadające zaplecze leśne; miejsca masowych pochówków celowo zalesiane przez oprawców.
- Naruszenia ekosystemu leśnego wskutek działań wojennych
Motywem przewodnim scenografii był las – pierwotny dom, skażony przez wojnę. Obok artefaktów historycznych na wystawie wyeksponowane były dzieła sztuki: obraz Wilhelma Sasnala Shoah/Las, videoinstalacja Mirosława Bałki Winterreise: The Pond oraz Bambi, rzeźba Magdaleny Abakanowicz Androgyne na trapezie oraz 5 instalacji ( abakanów ): Red -Brown, 1969, Otwarty ,1967. Black Garment 8,1977, Czarna,1979, Tuba, 1976, a także projekt Zielnik i Berlin-Birkenau Łukasza Surowca.
GDAŃSK GOSPODARZEM 46. GALI „SYBILLA”
Przyznanie Grand Prix Muzeum Gdańska oznacza, że kolejna edycja gali Sybilla odbędzie się w Gdańsku, w Twierdzy Wisłoujście. Już w połowie 2026 roku najlepsi przedstawiciele polskich muzeów spotkają się w naszym mieście, by celebrować najważniejsze dokonania branży.
mat. pras./aKa
