Archeolodzy z Uniwersytetu Gdańskiego odkryli pierwotną lokację średniowiecznego Dąbrówna, zaginionego miasta. Pozostałości budynków z regularną zabudową i centralnie usytuowanym rynkiem potwierdzono badaniami geofizycznymi, a na powierzchni ziemi odnaleziono kilkaset artefaktów.
Naukowcom pod kierownictwem dr. Arkadiusza Koperkiewicza z Instytutu Archeologii UG udało się jednoznacznie wskazać pierwotną lokalizację Dąbrówna – na wysoczyźnie pod Zamkową Górą, nad jeziorem Dąbrowa Mała. Miasto pierwszej generacji osadników zamieniło się w wieś, która przez pokolenia zachowała nazwę Stare Miasto. Okoliczności i data translokacji nie są jasne. Według badaczy, taki scenariusz powtarzał się w wielu przypadkach tzw. zaginionych miast średniowiecznych.
SKĄD NAZWA DĄBRÓWNA?
Prace wykonano z inicjatywy Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Olsztynie. Badania geofizyczne pokazały anomalie magnetyczne układające się w obraz zorganizowanego układu przestrzennego miasta. Zabudowę dopasowano do topografii terenu. Relikty budynków, z centralnie usytuowanym rynkiem, rozciągają się wzdłuż wysoczyzny, w dwóch rzędach.
– Zarówno forma terenowa obiektu, jak i sposób zabudowy wyjaśniają sens historycznej nazwy Dąbrówna (Ilgenburg), co w nawiązaniu do pruskiego ilgis (długi) oznaczało Długi Gród – powiedział dr Koperkiewicz.
„TE MIEJSCA TO KAPSUŁY CZASU”
Jak podkreślił dr Koperkiewicz, problematyka zaginionych miast średniowiecznych to fenomen ostatniej dekady w polskiej archeologii. Postęp w tej dziedzinie stał się możliwy dzięki upowszechnieniu technik nieinwazyjnych, a kluczową rolę odgrywa geofizyka.
– Wszystkie te miejsca to kapsuły czasu i metryki narodzenia miast. Tu po raz pierwszy zaistniała organizacja samorządowa, tu mamy schemat najstarszej koncepcji planowania miasta, co widać jeszcze przed wbiciem archeologicznej łopaty. To także skrawek pierwotnego krajobrazu z oryginalną zawartością – pamiątkami dzieła budowy i szczątkami pierwszych mieszkańców – to miejsca, które wołają, by stać się parkami kulturowymi – dodał.
ZNALEZIONO ŚREDNIOWIECZNY CMENTARZ
Na niewielkim wzniesieniu u podnóża pierwotnej lokalizacji miasta archeolodzy odkryli szkielet ludzki i ślady jam grobowych. To pozostałości średniowiecznego cmentarza, który według ówczesnych reguł musiał znajdować się obok kościoła. Zmarły pochowany został głową na zachód i ze złożonymi rękami; znaleziono przy nim kawałki ceramicznych naczyń średniowiecznych.
Podczas wstępnych badań stanowiska w Starym Mieście na powierzchni ziemi odnaleziono ponad 500 artefaktów datowanych na połowę XIV – przełom XIV/XV w. Było to m.in. okucie pasa rycerskiego, groty strzał i bełtów kuszy, zgrzebła końskie i fragmenty ostróg rycerskich. O intensywnym zasiedleniu świadczy odnajdowana wszędzie ceramika. W jednej z odkrywek natknięto się na mnóstwo obiektów żelaznych wskazujących, że była tam krzyżacka kuźnia.
Sondując miejsca anomalii magnetycznych, potwierdzono istnienie reliktów spalonej zabudowy szkieletowej; drewnianych konstrukcji wypełnianych gliną. Według wstępnej analizy drewno pochodzi z przełomu XIII/XIV w.
PAP/ua
