Zatrzymanie podejrzanego o zabójstwo 13-letniej Izy Strzałkowskiej z Gdyni sprzed 15 lat pokazało, jak ogromne znaczenie dla współczesnej kryminalistyki ma rozwój genetyki sądowej. Dzięki zachowanemu w pracowni Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego materiałowi biologicznemu oraz wykorzystaniu przez badaczy nowoczesnych metod analizy DNA i genetyki genealogicznej, możliwe było wytypowanie mężczyzny po wielu latach od zbrodni. Był to pierwszy przypadek zastosowania tej metody w Polsce i jeden z pierwszych w Europie.
Wyjątkowym zasobem laboratorium jest archiwum materiału biologicznego, systematycznie tworzone od 1995 roku. W specjalnych warunkach przechowywane są tysiące próbek zabezpieczonych na potrzeby postępowań prowadzonych przez organy ścigania. Ich archiwizacja odbywa się nieodpłatnie, z myślą o możliwości wykorzystania ich w przyszłości wraz z rozwojem technologii badawczych.
– Rozwój nauki sprawia, że materiały, których nie dało się skutecznie zbadać kilkanaście czy kilkadziesiąt lat temu, dziś mogą dostarczyć nowych informacji. Dlatego od lat przechowujemy próbki biologiczne, wierząc, że postęp technologiczny pozwoli wrócić do nierozwiązanych spraw. Jeżeli dzięki temu uda się zidentyfikować choć jednego sprawcę, jest to ogromna satysfakcja i realna korzyść dla społeczeństwa – podkreślił prof. Ryszard Pawłowski, kierownik Pracowni Genetyki Sądowej w Katedrze i Zakładzie Medycyny Sądowej Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego.
MOŻLIWOŚĆ IDENTYFIKACJI
W Gdańskim Uniwersytecie Medycznym w 1992 roku wdrożono metodę PCR do identyfikacji śladów biologicznych i osób – technologię, która zrewolucjonizowała współczesną genetykę sądową. Umożliwia ona wielokrotne powielenie nawet śladowych ilości materiału genetycznego. Dzięki temu możliwe jest uzyskanie wiarygodnego profilu DNA z próbek, które jeszcze kilkadziesiąt lat temu były zbyt małe lub zbyt zniszczone, by poddać je analizie. W praktyce oznacza to możliwość identyfikacji osób na podstawie minimalnych śladów biologicznych pozostawionych na miejscu zdarzenia.
PIERWSZE LABORATORIUM W POLSCE
Laboratorium wykorzystuje również zaawansowane metody sekwencjonowania DNA mitochondrialnego. Badania te znajdują zastosowanie w przypadkach, gdy materiał nie zawiera DNA jądrowego, jak ma to miejsce m.in. w przypadku trzonów włosów czy silnie zdegradowanych próbek biologicznych.
– Byliśmy pierwszym laboratorium w Polsce, które uruchomiło badania z wykorzystaniem techniki PCR. Dzięki temu od ponad 30 lat rozwijamy kompetencje i wdrażamy kolejne innowacyjne metody analizy DNA. Mamy znakomity, doświadczony zespół ludzi i jedno z najlepiej wyposażonych laboratoriów genetyki sądowej w kraju – dodał prof. Pawłowski.
Badania prowadzone w Pracowni Genetyki Sądowej Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego znajdują zastosowanie nie tylko w postępowaniach prowadzonych przez organy ścigania. Nowoczesne technologie analizy DNA wykorzystywane są również w identyfikacji osób, badaniach pokrewieństwa, projektach naukowych oraz kształceniu przyszłych specjalistów z zakresu medycyny sądowej i genetyki.
GUMed/oprac. mk
