Potężny, dumny i dostojny orzeł jest naszym godłem narodowym. Gdy rozpoczynają się dociekania, jaki to gatunek ptaka był pierwowzorem, tego z godła, to najczęściej pojawia się odpowiedź – bielik. To nic, że biolodzy nie zaliczają bielika do orłów właściwych, ale do orłanów, ptaków z rodziny jastrzębiowatych. Wśród europejskich orłów ten ptak nie ma sobie równych, samice ważą zwykle 4–7 kg, zaś samce 3–5.5 kg. Rozpiętość bielikowych skrzydeł to najczęściej przedział 1.78–2.45 m.
Dlaczego bielik nie jest orłem? Wszystko za sprawą badań DNA. Gdy udało się zajrzeć do kodu genetycznego ptaków wyszło na jaw, że genealogiczne drzewo życia nie zawsze wygląda tak, jak skłonni jesteśmy je powszechnie widzieć. Z genetycznego punktu widzenia bieliki nie są orłami. Nazwano je orłanami. W świetle tych odkryć, ptasia systematyka po prostu korygowana. Subtelności wynikające z DNA, nie spowodowały jednak zmian nazewnictwa na świecie, a jedynie w Polsce. Nikt na świecie nie odważył się usunąć z przyjętej w różnych językach nazwy gatunkowej bielików słowa „orzeł”. Szkoda, że Polska jest tutaj wyjątkiem.
Replika denara Bolesława I Chrobrego.
Ciekawostką jest, że u zarania dziejów Państwa Polskiego, na pierwszej monecie z nazwą naszego kraju, którą bił około roku 1000, Bolesław I Chrobry, nie było bielika. Co więcej, najprawdopodobniej nie było orła, tylko paw lub gołąb. Wtedy używano symboliki chrześcijańskiej. Na niezgrabnie rysowanej sylwetce ptaka mamy prawdopodobnie gołębia oznaczającego Ducha Świętego lub też pawia, będącego symbolem Świętego Wojciecha.
W Ptasim Radio Gdańsk opowiadają Ewelina Sobańska i Piotr Kamont, rozmawia Włodek Raszkiewicz. Audycji można słuchać w poniedziałki po godzinie 13.00. Jeśli mają Państwo jakieś sugestie, chcecie się podzielić spostrzeżeniami lub zdjęciami to zapraszamy do mailowego kontaktu:
Ewelina Sobańska e-sob@wp.pl
Piotr Kamont piotr.kamont@ptakipolskie.pl
Włodzimierz Raszkiewicz w.raszkiewicz@radiogdansk.pl
