24 marca obchodzimy Narodowy Dzień Pamięci Polaków ratujących Żydów pod okupacją niemiecką. Gdański IPN przygotował z tej okazji szereg inicjatyw upamiętniających tych, którzy wykazali się najwyższym heroizmem w niezwykle trudnych czasach.
– Czas nieubłaganie upływa, odchodzą ostatni naoczni świadkowie. Trzeba się spieszyć i dbać o jak najszersze upowszechnienie wiedzy o tragicznym losie Żydów i Polaków w czasie II wojny światowej – mówi prof. Mirosław Golon, dyrektor IPN Gdańsk.
W ramach obchodów święta Oddziałowe Biuro Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN w Gdańsku zawiesiło w Szkole Podstawowej im. Gustawa Zielińskiego w Skępem tablicę pamiątkową poświęconą dawnemu mieszkańcowi gminy, „Sprawiedliwemu wśród Narodów Świata”, Antoniemu Puszkiewiczowi. Z uwagi na zagrożenie epidemiczne nie można było zorganizować w tym dniu publicznej uroczystości, ale sama tablica została umieszczona na swoim miejscu, natomiast informacje o jej bohaterze znalazły się w folderach przesłanych szkole oraz na stronie internetowej IPN Gdańsk.
Treść tablicy, która zawisła w szkole w Skępem (fot. Radio Gdańsk/Roman Jocher)
Od wtorku, 23 marca, przed siedzibą IPN Gdańsk prezentowana jest wystawa „Polacy ratujący Żydów w czasie II wojny światowej” wzbogacona o panel w wersji polsko-angielskiej prezentujący reprint odezwy „Protest” Zofii Kossak-Szczuckiej z 1942 roku. „Protest” stanowił wyraz zdecydowanego sprzeciwu polskich katolików wobec dokonującej się od wiosny 1942 roku zagłady Żydów. Drukowana wersja reprintu odezwy jest dystrybuowana w siedzibie IPN Gdańsk.
Opisując sytuację w getcie warszawskim autorka „Protestu” zauważyła m.in., że czeka tam na śmierć „kilkaset tysięcy skazańców”, a „dzienna przepisowa liczba ofiar wynosi 8-10 tysięcy”, natomiast „policjanci żydowscy obowiązani są dostarczyć ich do rąk katów niemieckich”, bo „jeśli tego nie uczynią, zginą sami”.
Reprint odezwy „Protest” Zofii Kossak-Szczuckiej (fot. Radio Gdańsk/Roman Jocher)
– To jest apel rozpaczy i przerażenia polskiego inteligenta, ale też po prostu człowieka. Człowieka, który ma ludzkie uczucia przed tym co widzi. 10 tysięcy ludzi dziennie w milionowym mieście to tak, jakby mała bomba atomowa spadała codziennie i zabijała. I Zofia Kossak-Szczucka wszystkim wypomniała obojętność. „Kto nie potępia – ten przyzwala” – powiedział na konferencji prasowej dyrektor oddziału IPN w Gdańsku Mirosław Golon.
24 marca na stronie internetowej IPN Gdańsk oraz w mediach społecznościowych udostępniona została prelekcja online poświęcona Irenie Sendlerowej oraz innym sprawiedliwym Polakom ratującym Żydów w czasie II wojny światowej. Materiały przygotował historyk Bartosz Januszewski.
Konferencja okolicznościowa IPN Gdańsk (fot. Radio Gdańsk/Roman Jocher)
ŚWIĘTO KU CZCI POLAKÓW, KTÓRZY WYKAZALI SIĘ HEROIZMEM
Narodowy Dzień Pamięci Polaków ratujących Żydów pod okupacją niemiecką ustanowiono z inicjatywy prezydenta Andrzeja Dudy. Wybór daty – 24 marca – nawiązuje do dnia, w którym Niemcy zamordowali w Markowej rodzinę Ulmów: Józefa i Wiktorię oraz ich siedmioro dzieci, wraz z ukrywającymi się u nich Żydami. Święto jest wyrazem czci dla wszystkich Polaków, którzy, okazując miłosierdzie i współczucie, pomagali Żydom systematycznie mordowanym przez niemieckich oprawców. Różnie motywowali swe czyny – miłością bliźniego, nauką Kościoła, obywatelskim obowiązkiem czy zwykłą ludzką przyzwoitością. Niezależnie od tego każdy przejaw pomocy świadczonej ukrywającym się Żydom był wyrazem ogromnego heroizmu, zważywszy na grożącą za to karę śmierci.
Posłuchaj materiału Marzeny Bakowskiej, dziennikarki Radia Gdańsk:
am
