Światem kontrolowanym przez 5G rządzą reptilianie, którzy na płaską ziemię przylecieli statkiem kosmicznym naprowadzanym przez piramidy? Teorie spiskowe bywają przedmiotem żartów, ale mogą też wpływać na decyzje dotyczące zdrowia czy stosunku do innych ludzi. Dlaczego znajdują coraz więcej zwolenników? Jak oddzielać fakty od manipulacji? Między innymi na te pytania w najnowszych „Algorytmach” próbowali odpowiedzieć Paweł Marszałkowski i Filip Jędruch wraz z ekspertami: Mirosławem Wlekłym oraz profesorem Andrzejem Krawczykiem.
Dlaczego ludzie wierzą w spiskowe wyjaśnienia rzeczywistości? Mirosław Wlekły, reporter i autor podcastu „Spiskowa Teoria Wszystkiego”, wskazywał przede wszystkim na emocje.
– Strach, niepewność, nierozumienie otaczającego nas świata. Strach przed chorobami, przed śmiercią, przed wojną – wyliczał Wlekły.
Jak tłumaczył reporter od lat przyglądający się teoriom spiskowym, gdy brakuje poczucia bezpieczeństwa, szczególnie kuszące stają się opowieści oferujące jednoznaczne odpowiedzi. Ekspert nie zawsze może zagwarantować rozwiązanie problemu. Na przeciwległym biegunie są osoby rozpowszechniające teorie spiskowe – zawsze potrafią wskazać winnych i przedstawić proste recepty. To niebezpieczne, ponieważ na przykład w przypadku poważnej choroby może prowadzić do porzucenia leczenia na rzecz niesprawdzonych metod.
ZIARNO PRAWDY, KTÓRE UWIARYGADNIA FAŁSZ
Wlekły zwrócił uwagę, że szczególnie skuteczna bywa dezinformacja łącząca prawdziwe informacje z fałszywymi wnioskami. Naukowo brzmiący język dodatkowo utrudnia rozpoznanie manipulacji.
– Taka dezinformacja oparta na połowicznej przynajmniej prawdzie jest bardziej niebezpieczna i bardziej skuteczna – podkreślał reporter. Jako przykład podał przekazy antyukraińskie, które wykorzystują rzeczywiste problemy do wzbudzania niechęci i strachu. Tymczasem ich rzetelne wyjaśnienie często wymaga fachowej wiedzy i szerszego kontekstu.
W rozmowie pojawił się również temat odpowiedzialności mediów. Wlekły krytykował udostępnianie przestrzeni osobom rozpowszechniającym teorie spiskowe bez weryfikacji ich twierdzeń i odpowiedniego komentarza.
Posłuchaj rozmowy z Mirosławem Wlekłym:
NOWA TECHNOLOGIA, ZNAJOME OBAWY
Teorie spiskowe często zahaczają o zagadnienia technologiczne. O lęku przed telefonią komórkową mówił prof. dr hab. inż. Andrzej Krawczyk, prezes Polskiego Towarzystwa Zastosowań Elektromagnetyzmu i ekspert kampanii „Zdrowie w zasięgu”. Zapytany, czy 5G oznacza rozwój cywilizacyjny, czy zagrożenie, opowiedział się jednoznacznie za pierwszą odpowiedzią.
Profesor Krawczyk przypomniał, że podobne niepokoje przed laty towarzyszyły budowie nadajników radiowych lub linii elektroenergetycznych. Obiekty, których działania ludzie nie rozumieli, budziły obawy o zdrowie, zwierzęta czy uprawy.
Prezes Polskiego Towarzystwa Zastosowań Elektromagnetyzmu zwrócił również uwagę na paradoks protestów przeciwko stacjom bazowym: ich uczestnicy porozumiewali się za pomocą telefonów komórkowych, których działanie wymaga infrastruktury przeciwko której protestowali.
Profesor przywołał również badania prowadzone w szpitalu Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, które – jak relacjonował – pomogły rozwiać wcześniejsze obawy dotyczące korzystania z telefonów komórkowych. Podkreślał znaczenie badań i wyjaśniania ich wyników w ograniczaniu społecznego strachu.
Posłuchaj rozmowy z profesorem Andrzejem Krawczykiem:
NAJPOPULARNIEJSZE TEORIE SPISKOWE
Lista teorii spiskowych jest bardzo długa. Od płaskiej ziemi, przez lądowanie na księżycu (którego nie było), aż po reptilian. Kim są rzekomi reptilianie? Popularna teoria spiskowa głosi, że to istoty o gadziej naturze, które przybierają ludzką postać i potajemnie sterują światem. Ich tajną siedzibą ma być lotnisko w Denver. Pod lotniskiem mają znajdować się bunkry i sale narad tajnych władców świata.
W ostatnim czasie popularność zyskuje również hasło „chemtrails”, czyli tak zwane smugi chemiczne. To teoria spiskowa, według której długo utrzymujące się na niebie ślady pozostawiane przez samoloty są celowo rozpylanymi, szkodliwymi substancjami chemicznymi lub biologicznymi. Jaki miałby być cel tajnego opryskiwania społeczeństwa? To zależy od wersji: sterowanie pogodą, zachowaniem albo populacją.
Z mniej popularnych, ale równie barwnych teorii spiskowych w audycji wspominaliśmy między innymi tę, według której Finlandia nie istnieje. Według tej internetowej parodii Rosja i Japonia wymyśliły Finlandię, żeby ukryć obszar połowów. Ludzie przekonani, że mieszkają w Finlandii, mieliby naprawdę mieszkać w Szwecji lub Rosji. To rozpowszechniony w internecie żart, co niektórym wyznawcom teorii spiskowych jednak nie przeszkadza.
A co o teoriach spiskowych sądzą mieszkańcy Trójmiasta? Posłuchaj sondy przygotowanej przez Karolinę Worosz:
Audycji „Algorytmy” można słuchać na antenie Radia Gdańsk w każdą sobotę od 15:00 do 17:00. Paweł Marszałkowski i Filip Jędruch sprawdzają, co sprawia, że sieć wrze. Social media, komentarze, tematy, które budzą emocje. Ty słuchasz radia, my przeglądamy internet za Ciebie.
pm/puch
