Dokładnie 83 lata temu, 1 września 1939 roku, Niemcy zaatakowały Polskę. Wybuchła II wojna światowa. Czy po tych latach dziś możemy powiedzieć, że zbadano wszystkie aspekty i szczegóły tych tragicznych wydarzeń? Między innymi o tym mówiliśmy w programie „Gość Dnia Radia Gdańsk”. Poinformowaliśmy także o wydarzeniach, które z okazji dzisiejszej rocznicy przygotowało Muzeum II Wojny Światowej.
Dzisiejszy program przez cały dzień nadajemy m.in. właśnie z muzeum, gdzie stanął nasz wóz satelitarny i mobilne studio. Gościem Jarosława Popka był prof. Grzegorz Berendt, dyrektor Muzeum II Wojny Światowej.
– 1 września 1939 roku to tragiczna data w polskiej historii, tego dnia rozpoczęła się najkrwawsza wojna w dziejach świata. – Czy wiemy już wszystko o tym dniu? – pytał prowadzący rozmowę Jarosław Popek.
– Z pewnością nie wiemy jeszcze wszystkiego na temat tego, co wydarzyło się tego dnia i z pewnością nigdy się nie dowiemy. Dlaczego? Ponieważ ilość źródeł, skąd można pozyskać informacje na ten temat, jest praktycznie nieograniczona. I dokumenty, i świadkowie wydarzeń z tamtych lat, docierali w różne miejsca, nierzadko poza nasz kraj i poza Europę. To tworzy taką możliwość, że gdzieś raz po raz napotykamy się na nowe źródła pisane, poza tym dochodzi do tego efekt prac archeologów. A akurat prace właśnie archeologów, zajmujących się II wojną światową, są tego najlepszym przykładem, bo dostarczają nam nowych informacji o materialnych pozostałościach tamtego konfliktu. Nowe informacje, nowe znaleziska, ale też nowe interpretacje; ponowne odczytanie starych źródeł. Niekiedy nowe pokolenie badaczy musi wrócić do tych pierwszych źródeł, znanych już w 1945 – 1946 roku, na przykład podczas procesów zbrodniarzy wojennych. I odczytać je inaczej, albo zwrócić uwagę na te stwierdzenia i ustalenia ówczesne, które zostały zignorowane, niedocenione, niedostrzeżone czy to przez historyków, dziennikarzy, czy pracowników aparatu sprawiedliwości podczas śledztw i procesów – mówił dyrektor Berendt.
– A jakiej wiedzy panu, jako historykowi, najbardziej dziś brakuje? – dopytywał Jarosław Popek.
– Jako historycy najbardziej doceniamy dokumenty i źródła, które powstawały równolegle do zdarzeń, bezpośrednio poprzedzały zdarzenia, względnie były tworzone tuż po ich zaistnieniu. Wiemy, że w przypadku źródeł relacyjnych powstających po pewnym upływie czasu, rzutuje na nie zarówno wiedza, jak i poczucie winy osób zaangażowanych w dane wydarzenia (jeśli byli sprawcami). Oni wówczas zaczynają swoją opowieść dostosowywać do potencjalnych zagrożeń i konsekwencji, które prawda mogłaby na nich ściągnąć. Każde znalezisko w postaci dokumentów wytworzonych w epoce jest dla nas najważniejsze, daje nam największą satysfakcję i taką rękojmię wysokiej użyteczności badawczej – wyjaśniał Grzegorz Berendt.
– Dziś obchodzimy 83. rocznicę wybuchu II wojny światowej. Muzeum II Wojny Światowej przygotowało w ramach tej rocznicy wiele różnych wydarzeń. Czym najbardziej chcielibyście zainteresować mieszkańców i turystów? – pytał prowadzący rozmowę.
– Zapraszamy do muzeum przede wszystkim na wystawę główną, która jest dostępna dla wszystkich gości za symboliczną złotówkę. Jest tam mnóstwo informacji o początku wojny, ale też o poszczególnych aspektach. Znajdziemy tu wiele informacji o zbrodniach, które spadły na ludność Pomorza jesienią 1939 roku; to, co dziś nazywamy Zbrodnią Pomorską. Oprócz tego młodzież, dzięki inicjatywie Młodzieżowej Rady Muzeum II Wojny Światowej organizuje dyskusję oksfordzką, rozważając wątek roli funkcji wypełnianych przez muzea, w tym nasze, w dzisiejszych czasach. Poszukają odpowiedzi na takie pytania, jak: jakie zadania stoją przed muzeami, czy są one potrzebne. A jeśli ktoś chciałby po latach obejrzeć film „Orzeł” na dużym ekranie, będzie miał okazję obejrzeć projekcję, która rozpocznie się w muzeum po godz. 16:00. Odbędzie się też koncert Leszka Możdżera „Wstaje Świt”, podczas którego artysta przedstawi zarówno swoje kompozycje, jak i utwory innych muzyków. Pokazujemy też prace archeologiczne, które odbywają się na Westerplatte – zachęcał do odwiedzin muzeum Grzegorz Berendt.
raf
