Od 1999 roku z inicjatywy UNESCO 21 marca jest obchodzony Światowy Dzień Poezji. – Kiedyś po dobrą poezję szło się do księgarni, dziś do paczkomatu. Współczesna poezja stała się trudna w odbiorze, zbyt mało dialogowa i hermetyczna – ocenia dr hab. Jarosław Klejnocki, poeta, pisarz i eseista oraz dyrektor Muzeum Literatury w Warszawie.
Doktor Klejnocki podkreśla, że poezja „nie jest sama w sobie bytem”. – Tworzą ją ludzie. Jest odbierana zupełnie inaczej niż 50, 100 czy 200 lat temu. Poezja stała się specjalistyczna. Zwykle jest trudna w odbiorze, zbyt mało dialogowa i za bardzo hermetyczna. Dziś przeciętny czytelnik wychowany na Gałczyńskim, Tuwimie czy Zagajewskim odbije się szybko od współczesnych wierszy i „odpadnie”. W naszej części świata, w tym także w Polsce, jest duża skłonność do wypowiedzi poetyckiej – wskazuje.
Eseista zaznacza jednak, że nie należy do osób wieszczących „apokaliptyczny koniec poezji”. – Poezja przetrwa, ale trudno przewidzieć, w jakim kierunku pójdzie, bo trudno przewidzieć, w jakim kierunku pójdzie literatura. Nie widzę jednak symptomów, aby poezja stała się bardziej czytelna, a z drugiej strony, żeby czytelnik zdobył się na większy wysiłek lekturowy, aby mógł ją konsumować – dodaje.
Z KSIĘGARNI DO PACZKOMATU
Dyrektor Muzeum Literatury wskazuje na zmianę kanałów dystrybucji tomików poetyckich. – Kiedyś po dobrą poezję młodych poetów szło się do księgarni, dziś głównym obiegiem poezji jest obieg pocztowy, a paczkomaty zastąpiły księgarnie. Krąg odbiorców współczesnej poezji zmniejszył się. Z pewnymi wyjątkami nie jest ona obecna w dystrybucji; jest wydawana przez małe oficyny, często na zasadzie selfprint. Już w latach 90. można było zauważyć, że obieg poezji stał się hermetycznie zamknięty. Dziś nawet czołowi polscy twórcy są nieobecni na księgarskich półkach – wyjaśnia.
Dlaczego księgarze niechętnie włączają tomiki poetyckie do oferty sklepów? – Nowoczesna poezja stała się zbyt wyrafinowana dla przeciętnego odbiorcy. Oczywiście znajdziemy wyjątki, poetę bliższego i bardziej przystępnego czytelnikowi, jednak hermetyzacja to ogólna tendencja obecna nie tylko w Polsce, ale na całym świecie. Współczesnym poetom nie zależy dziś na podziwie czytelników. Możemy tu wręcz mówić o pewnym samozadowoleniu. Mówiąc obrazowo: „czytamy się wzajemnie, prawimy sobie dusery lub złośliwości i to nam wystarczy”. Nie chodzi o to, aby poezja była łatwa i przyjemna w odbiorze, ale żeby pozostała dialogowa, a u czytelnika wzbudzała refleksje i pobudzała jego intelekt – zauważa literaturoznawca.
Poeta wskazuje na szanse oferowane przez dzisiejsze święto. – Obchodzony 21 marca Światowy Dzień Poezji jest dobrą okazją, żeby o poezji jednak pamiętać. To znakomity powód, aby sięgnąć po tomik ulubionych poetów, których czytaliśmy w młodości i teraz sobie go przypomnieć – ocenia.
SIŁA POEZJI
Światowy Dzień Poezji (Wolrld Poetry Day) jest obchodzony z inicjatywy UNESCO. Ustanowiono go podczas 30. sesji konferencji generalnej tej organizacji w Paryżu 26 października-17 listopada 1999 roku. Celem jest promocja czytania, pisania i publikowania poezji. Z tej okazji na całym świecie, także w Polsce, są organizowane imprezy i wydarzenia poświęcone poezji.
– Każda forma poezji jest wyjątkowa, każda z nich odzwierciedla uniwersalność ludzkiego doświadczenia, dążenie do kreatywności, która przekracza wszelkie granice, także granice czasu oraz przestrzeń w ciągłej afirmacji ludzkości jako jednej rodziny. To jest właśnie siła poezji! – napisała z okazji Światowego Dnia Poezji w 2019 roku Audrey Azoulay, dyrektor generalna UNESCO.
– Światowy Dzień Poezji promuje jedną z najcenniejszych form wyrazu i tożsamości kulturowej oraz językowej ludzkości. Praktykowana przez całą historię, w każdej kulturze i na każdym kontynencie, poezja przemawia do naszego człowieczeństwa i wspólnych wartości, przekształcając nawet najprostsze wiersze w narzędzie dialogu i pokoju – informuje z kolei Instytut Książki.
PAP/MarWer
