Na nowym portalu Instytutu Pamięci Narodowej o historii opowiedzą jej uczestnicy i świadkowie. Na stronie opowiedziane.ipn.gov.pl będą dostępne wspomnienia z okresu II Rzeczypospolitej, okupacji niemieckiej i sowieckiej podczas II wojny światowej, a także z czasów PRL-u.
Mottem portalu są słowa 98-letniej Bogusławy Wejchert, sanitariuszki Batalionów Chłopskich i współuczestniczki akcji ratowania rodziny żydowskiej: „Już tak wiele rzeczy nie pamiętam, ale to we mnie żyje, to do mnie wraca. Naprawdę jestem wstrząśnięta, że tyle przeżyłam, aż tyle”.
ŚWIADKOWIE ZNANI I NIEZNANI
– Portal opowiedziane.ipn.gov.pl jest narzędziem, które pozwala na zapoznanie się z archiwalnym zasobem IPN w zakresie historii mówionej. Dzięki naszemu serwisowi można spojrzeć w przeszłość oczami bardzo wielu osób – zachęca IPN, zwracając uwagę, że wspomnienia, które znajdą się na nowym portalu dotyczą m.in. II wojny światowej, w tym np. wywózek Polaków w głąb Związku Sowieckiego, zbrodni katyńskiej, ratowania Żydów przez Polaków podczas Holokaustu, zbrodni popełnionych na polskiej ludności cywilnej przez OUN-UPA, Powstania Warszawskiego, ale także okresu powojennego, w tym działań opozycji w PRL.
O przeszłości Polski opowiedzą „świadkowie historii publicznie znani i nieznani, wojskowi i sanitariuszki, żołnierze i oficerowie, ratujący i uratowani, robotnicy i artyści, przywódcy opozycji antykomunistycznej i anonimowi dotychczas drukarze”.
LISTA PRZYKŁADOWYCH ŚWIADKÓW
– Przykładowi świadkowie historii to Mieczysław Kurek, łagiernik, syn legionisty i żołnierza wojny polsko-bolszewickiej zamordowanego w 1940 r. przez sowietów; Chava Nissimov, pisarka uratowana z Holokaustu jako mała dziewczynka, Zofia Majewska, świadek Rzezi Woli, więźniarka obozu koncentracyjnego Auschwitz oraz Bergen-Belsen; Jadwiga Gawrych, perkusistka, córka polskiego leśnika zamordowanego przez Niemców za ratowanie Żydów; Joanna Duda-Gwiazda, inżynier budownictwa okrętowego, współtwórca Wolnych Związków Zawodowych Wybrzeża i NSZZ „Solidarność”; Andrzej Kołodziej, organizator strajków w Sierpniu ’80 na Wybrzeżu, wiceprzewodniczący NSZZ „Solidarność” i „Solidarności Walczącej” – podał Instytut.
W ocenie Instytutu, wspomnienia świadków historii pozwalają budować unikatowy obraz przeszłości i poprzez to stają się cennym nośnikiem wiedzy o tym, co minęło. – Są wehikułem czasu, który może nas przenieść w dowolny etap dziejów i miejsce – zaznaczył Instytut, którego prezes Jarosław Szarek przedstawi portal we wtorek w Warszawie wraz ze współpracownikami z Biura Edukacji Narodowej IPN, m.in. dyrektorem BEN IPN Adamem Hlebowiczem.
RELACJA Z UST KILKU TYSIĘCY ŚWIADKÓW
Instytut zwraca też uwagę, że historia mówiona jest obecna w IPN od wielu lat dzięki inicjatywie Janusza Kurtyki – prezesa Instytutu z lat 2005-2010. W 2006 r. powołał on bowiem zespół zajmujący się nagrywaniem relacji świadków historii, a w projekt ten zaangażowali się historycy z większości oddziałów IPN w całej Polsce. – Dzięki temu dysponujemy dzisiaj relacjami kilku tysięcy Świadków. Nagrania te były tworzone na przestrzeni kilkunastu lat i mimo różnej jakości technicznej stanowią niezwykle cenny zbiór, którego zasoby będą sukcesywnie udostępniane – zapewnił Instytut.
Twórcy portalu podkreślają, że historia mówiona definiowana jako metoda badawcza „przez unikatowe poznawanie życia jednostki pozwala dużo lepiej rozumieć historyczne i społeczne losy narodu”. – Dzięki niej można dostrzec wpływ wielkich wydarzeń na pojedynczego człowieka. Uzyskujemy przez to szczególne spojrzenie w przeszłość, takie jakiego nie dadzą encyklopedie i podręczniki. W relacjach Świadków uchwycony bowiem jest autentyzm i emocje, których nigdy nie odda tekst pisany – podsumował IPN, dodając, że dla badaczy historia mówiona jest ważnym narzędziem w codziennej pracy naukowej.
PAP/mm
