Wystawa dla uczczenia przypadającej w tym roku setnej rocznicy urodzin Mariana Kołodzieja, wybitnego artysty plastyka, scenografa teatralnego i filmowego, otwarta zostanie w piątek w Oddziale Sztuki Nowoczesnej Muzeum Narodowego w Gdańsku w Pałacu Opatów.
Z uwagi na przepisy epidemiczne wernisaż będzie wydarzeniem zamkniętym. Dla publiczności wystawa będzie dostępna od soboty.
– W bardzo syntetyczny, chronologiczny sposób, na niewielkiej przestrzeni, chcemy zaprezentować nie tylko twórczość Mariana Kołodzieja, ale również jego sylwetkę. Pokazujemy między innymi trochę zdjęć rodzinnych, szkolnych, a także dzieła związane z teatrem: projekty scenografii, rysunki, kostiumy oraz prace z cyklu „Klisze pamięci” – mówi kuratorka wystawy Małgorzata Abramowicz.
Wystawę zamyka duża sekwencja, poświęcona ostatniej scenografii artysty do spektaklu „Tragedia o bogaczu i Łazarzu” gdańskiego Anonima w reżyserii Krzysztofa Babickiego. Przedstawienie zostało wystawione w 2001 roku przez Teatr Wybrzeże w Gdańsku, w gotyckim kościele Św. Jana.
Małgorzata Abramowicz dodaje, że wśród eksponatów, które nie były do tej pory pokazywane publicznie, są między innymi zdjęcia szkolne i rodzinne oraz rysunki Kołodzieja, wykonane przez niego podczas studiów na Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie w pierwszych latach po zakończeniu II wojny światowej.
Miejsce wystawy nie jest przypadkowe. Z oliwskim Pałacem Opatów, gdzie mieści się Oddział Sztuki Nowoczesnej Muzeum Narodowego w Gdańsku, artysta był związany od lat – tu na przykład prezentował w 1990 roku swoją autobiograficzną wystawę pod tytułem „Kołodziej w skali 1:20”.
Wystawa dla upamiętnienia setnej rocznicy urodzin Mariana Kołodzieja będzie czynna do 31 grudnia.
Marian Kołodziej urodził się w Raszkowie (Wielkopolska) 6 grudnia 1921 r. Od 1970 roku mieszkał i tworzył przy ulicy Mariackiej w Gdańsku.
Ukończył gimnazjum w Ostrowie Wielkopolskim, gdzie wraz z kolegami został aresztowany za próbę ucieczki z okupowanego kraju do Francji. W latach 1940–1945 był więźniem obozów koncentracyjnych w Auschwitz (numer obozowy 432, wysłany pierwszym transportem z Tarnowa 14 czerwca 1940 r.), Gross-Rosen, Buchenwaldzie, Sachsenhausen i Mauthausen-Gusen. Skazany na śmierć za „szpiegostwo przeciwko Rzeszy” (rysował plany obozu, przemycane następnie na Zachód), ocalał dzięki pomocy współwięźnia. Po wojnie ukończył Wydział Scenografii Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. W 1950 roku dostał angaż w Teatrze Wybrzeże w Gdańsku, gdzie pracował aż do przejścia na emeryturę.
Zrealizował około dwustu scenografii w polskich teatrach dramatycznych i operowych (Gdańsk, Poznań, Warszawa, Katowice, Łódź) i za granicą (Sarajewo, Helsinki, Brno, Tampere, Praga, Oslo). Współpracował między innymi z Adamem Hanuszkiewiczem, Kazimierzem Kutzem i Stanisławem Różewiczem. W latach 1957–1970 zaprojektował kostiumy do 32 filmów, wśród nich były między innymi produkcje: „Wolne Miasto”, „Westerplatte”, „Krzyż Walecznych”, „Nikt nie woła”, „Ludzie z pociągu”.
Marian Kołodziej był też twórcą ołtarzy papieskich w Gdańsku i Sopocie, postawionych podczas pielgrzymek Jana Pawła II w latach 1987 i 1999.
W 1992 roku, po udarze mózgu, który spowodował paraliż prawej części ciała, Kołodziej zaczął rysować dzieło swojego życia. Cykl prac „Klisze pamięci. Labirynty Mariana Kołodzieja” odwoływał się do obozowych przeżyć. Dzieła zaprezentowano po raz pierwszy w 1995 roku w prezbiterium gdańskiego kościoła Św. Trójcy, obecnie znajdują się stale w Centrum Św. Maksymiliana w Harmężach koło Oświęcimia, prowadzonym przez franciszkanów i Misjonarki Niepokalanej Ojca Kolbego.
Marian Kołodziej był wielokrotnie nagradzany. W 1967 roku został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, w 1997 roku – Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (odmówił jego przyjęcia z rąk prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego), w 2006 roku otrzymał Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”. W 1969 roku został wyróżniony przyznawanym przez miesięcznik „Litery” Orderem Stańczyka za scenografię do spektaklu telewizyjnego Panna Julia” Augusta Strindberga. W 1997 roku otrzymał honorowe obywatelstwo miasta Gdańska.
Marian Kołodziej zmarł 13 października 2009 r. w Gdańsku. Jego prochy zostały pochowane w krypcie Centrum Św. Maksymiliana w Harmężach.
