Ofiary zbrodni pomorskiej w chojnickiej Dolinie Śmierci zostały upamiętnione na tamtejszym cmentarzu ofiar zbrodni hitlerowskich. W sobotnie południe poświęcono nagrobek na mogile zbiorowej siedmiuset osób zamordowanym w tych okolicach podczas II wojny światowej.
W wydarzeniu uczestniczyli przedstawiciele Instytutu Pamięci Narodowej oraz władz miasta. Dyrektor gdańskiego oddziału IPN dr Marek Szymaniak reprezentował uroczystość jako doradca społeczny Prezydenta RP Karola Nawrockiego, który skierował list do uczestników wydarzenia.
IPN reprezentowali zastępca prezesa dr hab. Karol Polejowski oraz Waldemar Szulc, zastępca dyrektora gdańskiego oddziału instytucji. Uroczystość odbyła się w 106. rocznicę powrotu Chojnic do ojczyzny.
Uroczystość poświęcenia pomnika na mogile ok. 700 ofiar niemieckich zbrodni wojennych. Chojnice, 31.01.2026 r. (IPN/Roman Jocher)
PREZYDENT RP: „BOLESNA RANA”
Dr Marek Szymaniak odczytał list prezydenta Nawrockiego skierowany do organizatorów oraz uczestników uroczystości.
– Niech wierna pamięć o naszych zgładzonych rodakach motywuje nas do zapobiegliwych, wytrwałych i dalekowzrocznych działań w służbie narodu i państwa polskiego. Niech z Chojnic płynie w świat przesłanie i niezłomne postanowienie – już nikt nigdy nie odbierze nam Polakom naszej wolności i pokoju, naszego prawa do życia i nieskrępowanego rozwoju” – napisał prezydent.
Podkreślił również, że wydarzenia z Doliny Śmierci pozostawały „bolesną raną” w historii losów ziemi chojnickiej.
Uroczystość poświęcenia pomnika na mogile ok. 700 ofiar niemieckich zbrodni wojennych. Chojnice, 31.01.2026 r. (IPN/Roman Jocher)
„SZCZĄTKI WASZYCH PRZODKÓW”
Dr hab. Karol Polejowski zwrócił uwagę, że w zbiorowej mogile w Chojnicach spoczęło około 700 z sześciu milionów polskich obywateli, którzy stracili życie w czasie II wojny światowej. Podkreślił obowiązek IPN, by odnaleźć, zidentyfikować i pogrzebać w poświęconej ziemi „naszych przodków”. Zaznaczył, że badania identyfikacyjne będą kontynuowane.
– W przypadku 700 z Doliny Śmierci będziemy także nadal prowadzić badania identyfikacyjne, będziemy chcieli rodzinom, najbliższym, potomkom przekazać informacje, że oto szczątki waszych przodków tu leżą – powiedział.
Uroczystość poświęcenia pomnika na mogile ok. 700 ofiar niemieckich zbrodni wojennych. Chojnice, 31.01.2026 r. (IPN/Roman Jocher)
„188 TRUMIEN”
Pomnik został poświęcony przez proboszcza parafii w Nieżychowicach ks. Ryszarda Ptaka. Stanął na zbiorowym grobie na Cmentarzu Ofiar Zbrodni Hitlerowskich w Chojnicach na Pomorzu po roku od państwowego pochówku ze środków Instytutu Pamięci Narodowej. Szczątki około 700 cywilnych ofiar niemieckich zbrodni wojennych zostały zamknięte w 188 trumnach i pochowane we wrześniu 2024 r. na cmentarzu w Chojnicach.
Pomnik składa się z trzech tablic. Na środkowej umieszczono napis: „Pamięci spoczywających tu około 700 cywilnych ofiar niemieckich zbrodni wojennych zamordowanych w masowych egzekucjach na jesieni 1939 r. oraz w styczniu 1945 r. na obrzeżach Chojnic zwanych Doliną Śmierci”. Umieszczono także datę pochówku. Na tablicy po prawej stronie znalazły się dane dwóch zidentyfikowanych ofiar: Ireny Szydłowskiej i Anny Stołowskiej. Pozostawiono miejsce na kolejne nazwiska – podobnie jak na tablicy z lewej strony.
Uroczystość poświęcenia pomnika na mogile ok. 700 ofiar niemieckich zbrodni wojennych. Chojnice, 31.01.2026 r. (IPN/Roman Jocher)
PIĘĆ MASOWYCH MOGIŁ
Szczątki około 700 ofiar niemieckich zbrodni z czasów II wojny światowej zostały odnalezione w pięciu masowych mogiłach na północnych obrzeżach Chojnic zwanych Doliną Śmierci podczas prac ekshumacyjnych prowadzonych w latach 2021–2024, w ramach śledztwa prowadzonego przez Oddziałową Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Gdańsku. Śledztwo prowadził prok. Tomasz Jankowski z gdańskiego oddziału IPN.
Postępowanie śledczych IPN zostało zainicjowane wynikiem prac archeologicznych przeprowadzonych na tym terenie między 9 maja a 15 grudnia 2020 r. przez zespół naukowców kierowanych przez dr. Dawida Kobiałkę.
oprac. puch
