Ponad 300 struktur, w tym prawdopodobnie pozostałości XV-wiecznego wiatraka otoczonego fosami oraz cmentarz luterański- to odkrycia dokonane przez archeologów podczas badań na Wzgórzu Wiatracznym w Pucku. Umocnienia mogą być związane z wojną trzynastoletnią. Znaleziono także ślady zabudowań z pierwszej połowy I tysiąclecia p.n.e.
Badania w Pucku, mimo długiej historii, nieustannie przynoszą nowe odkrycia. Tegoroczne prace archeolodzy Uniwersytetu Warszawskiego przeprowadzili na tzw. Wzgórzu Wiatracznym, około 300 metrów na zachód od średniowiecznego miasta. Badania na ponad 5000 m.kw. ukazały nieznane dotychczas struktury, które rzuciły nowe światło na historię pomorskiego miasta.
WZGÓRZE MŁYŃSKIE
Analiza źródeł poprzedzająca badania pomogła ustalić, że na mapie okolic Pucka z 1634 roku obszar ten oznaczono jako Muhlenberg (wzgórze młyńskie). Obok niego mieścił się cmentarz luterański. To, czy nazwa wzgórza została zaczerpnięta od młyna znajdującego się poniżej wyniesienia, czy od dwóch wiatraków odnotowanych w XV wieku, było niejasne.
– Weryfikacja tych hipotez przerosła oczekiwania. W toku odsłaniania terenu natrafiono na ponad 300 różnej wielkości struktur, poświadczających długie użytkowanie tego obszaru – wyjaśniał dr Michał Starski z UW.
ODKRYCIE SPRZED TYSIĘCY LAT
Najstarsze odkryte pozostałości zabudowań można wiązać z zasiedleniem Pucka przez ludność kultury łużyckiej, najpewniej w pierwszej połowie I tysiąclecia p.n.e. Odkryto także kilkanaście jam datowanych na okres wczesnego średniowiecza.
– Najbardziej intrygujące odkrycia dotyczyły użytkowania wzgórza w okresie historycznym. W jego centralnej części odsłonięto dwie okrężne struktury, które miały średnicę około 30 i 50 m – opisał archeolog.
Były to rowy o głębokości około 1,5 m i szerokości od 1,5 na 2,5 m zasypane niemal jałowym piaskiem i gliną. Wewnątrz kręgu natrafiono na zasypisko piwnicy nieznanego budynku, z której pozyskano m.in. masywne fragmenty granitowych kamieni żarnowych żłobionych rowkami, a więc wykonanych w technice stosowanej od późnego średniowiecza do produkcji kamieni młyńskich. Wśród nielicznych znalezisk odkryto kilkanaście kamiennych kul armatnich.
XV-WIECZNY WIATRAK KRZYŻACKI
Jak wyjaśnił dr Starski, interpretacja tych odkryć pozwala przypuszczać, że centralną część wewnątrz kręgu zajmował znany ze źródeł XV wieczny wiatrak krzyżacki, po którym nie zachowały się żadne pozostałości poza fragmentami kamieni żarnowych. Obok wiatraka funkcjonował niewielki budynek, z którego zachowała się drewniana piwniczka.
Archeolodzy przypuszczają, że wiatrak umocniono, czyli otoczono go dwoma pierścieniami fos, najpewniej z niewielkim wałem. Znaleziska wiążą z okresem późnego średniowiecza, można zatem przypuszczać, że istniejący wiatrak albo umocniono podczas budowy, albo później, w obawie przed zagrożeniem. Prawdopodobnie stało się to w okresie wojny trzynastoletniej, podczas której dwukrotnie toczyły się walki o Puck – najpierw w 1460 roku, gdy po krótkim oblężeniu Krzyżacy zdobyli miasto, a potem w 1464 roku, kiedy siły zakonne były oblegane przez wojska gdańskie.
– Dogodne warunki terenowe wymagały od obrońców zabezpieczenia wzgórza, w tym wiatraka, który najpewniej nie przetrwał dwukrotnego oblężenia Pucka. Jeśli potwierdzą się te hipotezy, to najpewniej odkryto pierwsze umocnienia polowe z okresu wojny trzynastoletniej – opisał archeolog.
DALSZE BADANIA
W XVI wieku znaczną część badanego terenu przekazano miejscowej gminie ewangelickiej, która umieściła tu cmentarz. Łącznie badacze odkryli tu 150 grobów, jednak stan zachowania szczątków ludzkich był w nich bardzo słaby. Spośród zachowanych zabytków przyciągają uwagę cztery monety datowane na drugą połowę XV i XVI wiek oraz jednoczęściowa fajka gliniana z XVII wieku. Monety to najpewniej poświadczenie tradycji tzw. Obola Charona, podczas gdy fajka musiała być przedmiotem osobistym zmarłego.
Jak podsumował dr Starski, dalsze badania pozwolą doprecyzować bieżące ustalenia, w tym dokładne datowanie znalezionych szczątek ludzkich, oraz zgromadzić informacje o kondycji biologicznej miejscowej populacji w czasach nowożytnych.
PAP/kw
