Miasto z przepięknym mostem kolejowym w tle. Podczas letnich podróży Radio Gdańsk dotarło do Tczewa

Czwarte pod względem ilości mieszkańców miasto na Pomorzu znajduje się na Kociewiu. I właśnie je odwiedziliśmy w sobotę w ramach naszej wakacyjnej akcji „Zwiedzaj z Radiem Gdańsk”.

Historia Tczewa sięga końca XII wieku, a jego znak rozpoznawczy to przepiękny most kolejowy. Nasze mobilne studio rozłożyło się w jego okolicy, na Bulwarze Nadwiślańskim. Stąd Tatiana Slowi prowadziła rozmowy o miejscowych atrakcjach, filmach, w których można miasto oglądać, czy uprawach tczewskich działkowców.

Pierwszym naszym rozmówcą był Krzysztof Korda, dyrektor Miejskiej Biblioteki Publicznej w Tczewie. To wyjątkowa instytucja, bo nie tylko zajmuje się wypożyczaniem książek, ale też wydawaniem publikacji o Tczewie i Kociewiu, a zwłaszcza czasopisma „Kociewski Magazyn Regionalny”. O jednym z niezwykłych tytułów, które ukazały się jego nakładem, „Tczewski stos” Aloisa Jiráska rozmawialiśmy na antenie.

– To niespotykana sprawa, jak doszło do tego, że ten temat się pojawił. 20 lat temu profesor Józef Borzyszkowski zabrał nas, swoich studentów, na konferencję do Lubeki, która poświęcona była Kaszubom i Pomorzu. Był tam wybitny znawca dziejów Pomorza z Czech, wówczas doktor, a dzisiaj profesor Miloš Řezník. Kiedy się przedstawialiśmy, skąd jesteśmy, mówię, że z Tczewa. A profesor na to: „Tczew? Tczewo? Jest w Czechach taka książka o Tczewie”. Napisał mi imię i nazwisko autora oraz tytuł. W portfelu nosiłem tę kartkę przez wiele lat, aż w końcu, kiedy internet zrobił się bardziej powszechny, ściągnąłem tę książkę – „Tczewski stos” – która opowiada o dziejach husyckich i polsko-czeskiej współpracy w roku 1433 – opowiedział nasz gość.

– Jako historyk Pomorza powiem, że zazwyczaj spotykałem się z takimi stwierdzeniami, że był to najazd husycki, który wszystko zniszczył – okradli i sobie pojechali. Tę historię przepisywano jednak ze sprawozdań krzyżackich. Ale jak się człowiek wczyta bardziej, to się okazuje, że w wojnie polsko-krzyżackiej z lat 1431-1435 ich celem było odzyskanie Pomorza z rąk krzyżackich. Ci husyci tak naprawdę przyjechali na Pomorze walczyć o wolność Polaków zniewolonych przez krzyżaków. I właśnie o tym Alois Jirásek napisał w XIX wieku książkę i to jest jej pierwsze polskie wydanie – wyjaśnił Korda.

Jak doszło do tego, że husyci przyjechali do Tczewa i spotkali tu Czechów? Posłuchajcie rozmowy.

Dyrektor Miejskiej Biblioteki Publicznej w Tczewie opowiedział nam również o filmach, w których można zobaczyć Tczew. Jeden z nich nakręcono również w jego miejscu pracy, które na dwa tygodnie przemieniono w… komendę powiatową policji.

Posłuchajcie drugiej części rozmowy z Krzysztofem Kordą.

Nie wiadomo, czy Tczew to stolica Kociewia, a to dlatego, że o ten tytuł ubiega się kilka miast. Niewątpliwie jednak Tczew można nazwać działkową stolicą Polski, bo prawie 1/3 mieszkańców jest związana z Rodzinnymi Ogrodami Działkowymi i między innymi o tym rozmawialiśmy z panem Marianem Okapcem, przewodniczącym kolegium prezesów Rodzinnych Ogrodów Działkowych i prezesem ROD im. Władysława Sikorskiego, oraz panem Henrykiem Drewą, prezesem najstarszego ogrodu działkowego w Tczewie.

– Czy Tczew może być działkową stolicą Polski, to nie wiem, ale bardzo dużo mieszkańców jest zaangażowanych w Rodzinnych Ogrodach Działkowych. Na terenie powiatu tczewskiego mamy 18 ogrodów, z tym że w samym Tczewie jest ich 11, w Pelplinie i Gniewie po 2, w Morzeszczynie i Rudnie po jednym. W sumie ogrody mają 4100 działek, tak że to jest dosyć duża liczba. Jakby to pomnożyć przez trzyosobowe rodziny, to wychodzi sporo ludzi – mówił Okapiec.

– Tczew to jest stolica, bo Ogród Kasprowicza, drugi w rejonie pomorskim, założono w 1911 roku. Choćby z tego powodu prawo do miana stolicy nam się należy – dodał Sikorski.

Po co dziś są Rodzinne Ogrody Działkowe? Jakie atrakcje czekają mieszkańców podczas sobotnich XXIX Tczewskich Dożynków Działkowych? Posłuchajcie rozmowy.

Jedną z posiadaczek rodzinnego ogrodu działkowego jest pani Grażyna Kamińska, która odwiedziła nasze mobilne studio.

– Mam swój ogród, jestem bardzo z niego zadowolona. Muszę powiedzieć, że szukałam działki w tym miejscu, między wałami, ze względu na to, że chciałam mieć ogród poza miastem. Jest on odsunięty, jest tam pewna enklawa, nie ma spalin, jest czysto, spokojnie, nie ma hałasu od ulicy. Mam tam wszystko, czego szukałam – mówiła Kamińska.

Jeśli ma się ogród, powinno być tam troszeczkę warzyw, a że jestem zwolenniczką ekologii, to są one uprawiane bez chemii i kładę bardzo duży nacisk na przetwory, które uwielbiam robić – dodała.

Jakie przetwory można zrobić na działce? Posłuchajcie rozmowy.

Kolejnymi gośćmi Tatiany Slowi byli Małgorzata Kruk i Radek Wiecki z Fabryki Sztuk. Co to za miejsce?

– To nie tylko piękna nazwa, ale także piękne miejsce, do którego warto zajrzeć, jak jest się w Tczewie. Znajdujemy się w zabytkowym budynku, gdzie kiedyś była fabryka wyrobów metalowych, najsłynniejsza z nich produkowała nawet pierwszy wóz do usuwania nieczystości w Polsce. Poza tym powstawały tam różne sprzęty do gospodarstwa domowego, jak chociażby wanny, kotły, czy polewaczki, czyli konewki. Mówię tutaj o tej głównej fabryce, która funkcjonowała w czasach międzywojennych, ale wcześniej w tym miejscu była też fabryka należąca do niemieckiego blacharza, a po wojnie również mamy kolejną fabrykę, która produkowała liczniki gazowe – opowiadała Kruk. Teraz to miejsce zajmuje się „produkowaniem” sztuki.

Tczew ma się kim pochwalić – z miastem związanych było wiele sławnych postaci.

– Tczew to jedno z najstarszych miast na Pomorzu, więc o tych postaciach moglibyśmy rozmawiać bardzo długo. Można cofnąć się daleko do przeszłości, ale sięgnąć też do tej trochę bliższej. Na przykład taki człowiek, który nazywał się Aleksander Skultet, urodził się tutaj w czasach Mikołaja Kopernika, był jego bliskim współpracownikiem i przyjacielem – co jest mało znanym faktem, bardziej kojarzy się nam z tym, że jest patronem Miejskiej Biblioteki Publicznej. Kolejnym przykładem jest Johann Reinhold Forster, XVIII-wieczny podróżnik, lingwista, człowiek, który opłynął z kapitanem Jamesem Cookiem dookoła świat w czasie jego drugiej wyprawy. Z czasów nam troszeczkę bliższych – Grzegorz Ciechowski – legenda muzyki w Polsce, Włodzimierz Łajming – malarz, syn Anny Łajming, pisarki i poetki, Kazimierz Zimny – brązowy medalista z 1960 roku z Olimpiady, także tych postaci jest naprawdę, naprawdę sporo – wymieniał Wiecki.

Jaką ofertę kieruje do mieszkańców i turystów Fabryka Sztuk? Posłuchajcie rozmowy.

am/aKa