84 lata temu wybuchła II wojna światowa. W uroczystościach na Westerplatte uczestniczył prezydent Andrzej Duda

W piątek przypada 84. rocznica wybuchu II wojny światowej. Od godziny 4:15 odbywają się uroczystości na Westerplatte z udziałem m.in. prezydenta Andrzeja Dudy i szefa MON Mariusza Błaszczaka. Wydarzenia na bieżąco relacjonowaliśmy na naszej antenie oraz w poniższym artykule.

AKTUALIZACJA, GODZ. 6:00

Delegacje złożyły kwiaty przed Pomnikiem Obrońców Wybrzeża, by oddać hołd poległym żołnierzom. Uzupełnieniem obchodów był przelot samolotów M-346 Bielik oraz samolotu FA-50 Fighting Eagle. Następnie została odprowadzona wojskowa asysta honorowa.  Tym samym uroczystości na Półwyspie Westerplatte dobiegły końca.

AKTUALIZACJA, GODZ. 5:45

Jak relacjonuje nasz reporter Bartosz Stracewski, uroczystości na Półwyspie Westerplatte dobiegają końca. Trwa międzynarodowa modlitwa, a za chwilę delegacje przy świetle harcerskich pochodni udadzą się na szczyt wzgórza, na którym stoi Pomnik Obrońców Wybrzeża. Tam zostaną złożone kwiaty w hołdzie poległym obrońcom. Ich pamięć uczczono też dwunastoma salwami armatnimi, które, podobnie jak 84 lata temu salwy z niemieckiego pancernika, echem poniosły się po portowych dzielnicach Gdańska.

AKTUALIZACJA, GODZ. 5:40

O słowa modlitwy międzywyznaniowej zostali poproszeni biskup polowy Wojska Polskiego ks. bp Wiesław Lechowicz, Prawosławny Ordynariusz Wojskowy ks. abp Jerzy Mańkowski, Ewangelicki Biskup Wojskowy ks. bp Marcin Makula oraz rabin Icchak Rapoport z Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Warszawie.

AKTUALIZACJA, GODZ. 5:35

Harcmistrz Artur Lemański ze Związku Harcerstwa Polskiego oraz podharcmistrz Mateusz Świerzyński ze Związku Harcerstwa Rzeczpospolitej rozpoczęli odczytywanie „Przesłania Westerplatte”.

AKTUALIZACJA, GODZ. 5:15

Rozpoczęło się wystąpienie prezydenta RP Andrzeja Dudy.

– W dzienniku pokładowym niemieckiego pancernika Schleswig-Holstein pod datą 1 września 1939 o godzinie 4.40, wpisano rozpoczęcie ataku na Westerplatte. Na polską strażnicę na Westerplatte. Jakże przejmujący jest ten moment, kiedy słyszymy dźwięk syren w momencie kiedy padły pierwsze salwy – powiedział prezydent.

Jak mówił, „możemy sobie tylko wyobrazić, co oznaczała tamta salwa w tamtym momencie”. – Salut armatni, który zabrzmiał przed chwilą, to zaledwie wystrzał z niewielkich dział w porównaniu z tym, czym dysponował i czego użył pancernik Schleswig-Holstein atakując polskich żołnierzy na Westerplatte – dodał prezydent.

Wskazał, że na archiwalnych zdjęciach widać, że „to była miazga”, a Westerplatte nazwano później małym Verdun. – Kompletnie zniszczone drzewa, zburzone wszystkie budynki, zryta tysiącami bomb ziemia. I taka niezwykła bohaterska obrana, taka twarda, niezłomna, legendarna – podkreślił.

Zwracając się do zgromadzonych podczas uroczystości podziękował im za obecność. – Dziękuję, że tu jesteście i przychodzicie co roku. Kolejne pokolenie młodych Polaków, którzy pochylają głowy nad tą pamięcią. Nie tylko pamięcią tych, którzy polegli, ale przede wszystkim pamięcią niezwykłego bohaterstwa i oddania ojczyźnie. To największa godność Westerplatte i westerplatczyków. To największa godność obrońców Wybrzeża i żołnierzy, którzy nie szczędząc sił i krwi bronili Rzeczpospolitej wtedy w 1939 roku 84. lata temu – wskazał Andrzej Duda.

Zaznaczył, że to właśnie w ten sposób hitlerowskie Niemcy rozpoczęły najkrwawszą wojnę w dziejach. – Tak hitlerowscy Niemcy zaczęli II wojnę światową, najstraszliwszą i najkrwawszą w dziejach – mówił Duda.

– Znakomicie wiemy, że jej początek i zarzewie nastąpiło kilka dni wcześniej, poprzez podpisanie zdradzieckiego paktu Ribbentrop-Mołotow. Kiedy dwa totalitaryzmy: sowiecki i niemiecki hitlerowski uzgodniły ze sobą de facto podział naszej części Europy – przypomniał prezydent.

Andrzej Duda wskazał, że moment ten był tragiczny nie tylko dla Polaków, ale i państw bałtyckich. – Pozbawił ojczyzny i wolności także naszych sąsiadów z państw bałtyckich i to na ponad 50 lat. Przecież oni swojej państwowości nie odzyskali po II wojnie światowej. Stali się częścią sowieckiego państwa i nią pozostawali aż do początku lat 90. Do samego końca XX wieku – zaznaczył prezydent.

Podczas wystąpienia prezydent podkreślił, że „dzisiaj próbuje się przeinaczać historię”.

– Mówię tutaj głównie o tych „ekspertach” przede wszystkim rosyjskich i władzach Rosji, które próbują pisać historię od nowa. Nic nie zmieni historii; nic nie zmieni prawdy historycznej, nic nie zmieni na szczęście tych dokumentów, które cały czas są. Zdjęć ściskających się i uśmiechających się do siebie niemieckich, hitlerowskich i rosyjskich, sowieckich żołnierzy: czerwona gwiazda pod ramię ze swastyką chciała zapanować nad Europą i nad narodami – mówił prezydent.

Przypomniał, że potem Niemcy napadły na Związek Sowiecki. – Ale wcześniej spłynęła krwią ta ziemia: ziemia środkowej Europy; ziemia Polaków, Litwinów, ziemia Łotyszy i Estończyków. Wcześniej z Armią Czerwoną zmierzyli się bohaterscy Finowie – powiedział.

– Nie daliśmy rady. Nie daliśmy rady się obronić przed tamtą napaścią, przed dwiema armiami, które na nas uderzyły. Historycy do dzisiaj dyskutują, czy można było postąpić inaczej, czy polskie władze mogły wcześniej podejmować inne decyzje. Ci, którzy na zimno patrzą na dane, te statystyczne i prawdziwe historyczne informacje, mówią, że były dwie niezwykle ważne przyczyny tego, że Polsce nie udało się odeprzeć Niemców przed 17 września, przez rozpoczęciem sowieckiej agresji – powiedział prezydent.

Jak mówił, „po pierwsze – Polska była jednak słaba po wielkim kryzysie”. – Choć zaczęła się gospodarczo odradzać, choć zaczęła się budowa Centralnego Okręgu Przemysłowego, to państwo było w istocie jeszcze cały czas biedne. Ale przede wszystkim ówczesna modernizacja polskiej armii była zdecydowanie spóźniona, biorąc pod uwagę to, co od lat można było obserwować w hitlerowskich Niemczech: niezwykle dynamiczną militaryzację kraju; odbudowę potencjału armii niemieckiej, która zaledwie nieco ponad 20 lat wcześniej twardo walczyła w I wojnie światowej jako jedna z największych potęg – mówił prezydent.

– Do II wojny światowej przystąpiła jako potęga rzeczywiście ogromna. Ale my w Polsce także mieliśmy takie możliwości i niestety nie wykorzystano ich. Za późno. To był prawdopodobnie największy błąd. Gdybyśmy mieli flotę bombowców, gdybyśmy mieli wojska pancerne, prawdopodobnie hitlerowskie Niemcy nie odważyłyby się nas zaatakować, mając perspektywę możliwych bombardowań Berlina i innych niemieckich miast, mając perspektywę zmasowanej, twardej obrony nie do przebicia. Nie zrobiono tego na czas. II RP zmarnowała w ten sposób swoja rozwojową szansę i straciła w II wojnie światowej miliony obywateli – powiedział prezydent Andrzej Duda.

Prezydent @AndrzejDuda na #Westerplatte: Musimy wzmacniać naszą armię, zanim jakiś szaleniec wpadnie na pomysł, by znowu zagarnąć naszą ziemię, by nas napaść. Musimy być silni, by polski żołnierz, nie musiał strzelać w obronie Ojczyzny, by nikt nie odważył się podnieść ręki na… pic.twitter.com/GXb1rHcvaY

— Kancelaria Prezydenta (@prezydentpl) September 1, 2023

– Jesteśmy winni naszej ojczyźnie dwa ważne elementy, które wynikają z historycznej pamięci, która jest i musi być żywa – powiedział. – Pamięć o bohaterach, oddawanie im czci, która buduje postawy, że zawsze warto i że nie ma nic bardziej cennego niż własna niepodległa i suwerenna ojczyzna, w której sami stanowimy o sobie – podkreślił.

– Jakże dobrze wie to większość z was, która urodziła się w Polsce, która nie była w pełni suwerenna i niepodległa, była wtedy cały czas w sowieckiej strefie wpływów – zaznaczył.

Podkreślił, że dzisiaj nie wolno nam się spóźnić z obroną naszego państwa, widząc co dzieje się w Ukrainie. – Jakże wymownie widzimy to od 24 lutego 2022 roku: czarnej daty dla naszych sąsiadów z Ukrainy, czarnej daty rosyjskiej napaści na to niepodlegle państwo, kolejnej rosyjskiej próby w XXI wieku zmienienia siłą granic w Europie. Czy myślicie, że ostatniej? Nie bądźmy naiwni i na szczęście nie jesteśmy – wskazał.

– Właśnie dlatego musimy poświęcić tak wiele innych naszych potrzeb i wzmocnić naszą armię, nasze bezpieczeństwo, realizować ten proces zawczasu, aby Polak był mądry przed szkodą, zanim jakiś szaleniec wpadnie na pomysł, że trzeba zagarnąć naszą ziemię znowu, że można nas napaść, bo jesteśmy słabi i nie damy rady – powiedział. Jak podkreślił, Polska musi być silna, po to, aby Polacy nie musieli walczyć, oddawać życia za ojczyznę i aby „nikt się nie odważył podnieść ręki na Polaków i polską ziemię”.

Podziękował wszystkim, którzy przez ostatnie lata dbają o bezpieczeństwo Polski, ponieważ jak stwierdził, ma to fundamentalne znaczenie dla naszej przyszłości i spokojnego życia przyszłych pokoleń.

– Musimy budować nasze bezpieczeństwo nie na słowach, a na czynach, korzystając z wielkiego potencjału, jakim jest niezwykły ładunek patriotyczny w naszym narodzie i właśnie pamięć historyczna – tego, że młodzież chce się zgłaszać do wojska i chce pokazać, że jest gotowa do obrony ojczyzny. To także ma fundamentalne znaczenie – dodał.

Prezydent @AndrzejDuda na #Westerplatte: Kolejne pokolenie młodych Polaków pochyla dziś głowy nad pamięcią tych, którzy polegli, ale i nad godnością żołnierzy, którzy nie szczędząc krwi bronili Rzeczypospolitej. pic.twitter.com/gO2M9FY3LF

— Kancelaria Prezydenta (@prezydentpl) September 1, 2023

– To właśnie jesteśmy winni obrońcom Westerplatte. To właśnie musi być przez następne lata systematycznie, spokojnie i konsekwentnie realizowane. Bo wolność nie jest dana raz na zawsze. I nie utrzyma się sama. Nikt nam nie da jej w prezencie! Przeciwnie – historia uczy, że raczej będzie chciał nam odebrać. Dlatego musimy pokazywać, że jesteśmy gotowi i musimy cały czas zachowywać gotowość – powiedział w piątek, 1 września, prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, Andrzej Duda podczas obchodów 84. rocznicy wybuchu II wojny światowej przy Pomniku Obrońców Wybrzeża na Westerplatte.

– Musimy zachowywać odpowiedzialność. I to jest dziś nasz najważniejszy patriotyczny obowiązek wobec ojczyzny i wobec tych, którzy będą ją stanowili w przyszłości. To jest nasze zobowiązanie wobec wszystkich tych, którzy w przeszłości walczyli o nią i za nią polegli – podkreślił prezydent.

AKTUALIZACJA, GODZ. 5:12

Uroczysty Apel Pamięci, podczas którego przywołano obrońców Polski z września 1939 roku, okresu II wojny światowej i okupacji, a także bohaterów powojennego podziemia niepodległościowego, odczytał kapitan Patryk Koroś, oficer dowództwa Garnizonu Warszawa. Następnie pluton salutowy uczcił bohaterstwo obrońców ojczyzny, oddając 12 salw armatnich.

Przywołano także słowa Jana Pawła II z 1987 roku, odwołujące się do bohaterskiej obrony półwyspu we wrześniu 1939 roku.

AKTUALIZACJA, GODZ. 5:00

Nastąpiło zapalenie oraz przekazanie Znicza Pokoju.

AKTUALIZACJA, GODZ. 4:45

Punktualnie o godz. 4:45 na Westerplatte zawyły syreny alarmowe, a następnie odśpiewano hymn państwowy – „Mazurek Dąbrowskiego”. Następnie zgromadzonych uczestników powitał szef MON Mariusz Błaszczak.

Minister przypomniał w swoim wystąpieniu, że niemiecka napaść na Polskę została poprzedzona paktem Ribbentrop-Mołotow – porozumieniem ministrów spraw zagranicznych III Rzeszy i Związku Sowieckiego. – Doszło w konsekwencji do kolejnego, czwartego rozbioru Polski. Dziś jak co roku upamiętniamy wszystkich, którzy oddali życie za wolną Polskę – powiedział Błaszczak.

– Przed chwilą pan prezydent na czele delegacji w imieniu narodu złożył wieniec na cmentarzu tu na Westerplatte, na cmentarzu polskich żołnierzy. Ten cmentarz został uporządkowany jesienią ubiegłego roku, ponownie otwarty. W ten sposób państwo polskie wypełniło swój obowiązek, zapewniając godny spoczynek obrońcom ojczyzny, po wielu latach, kiedy nie dbano o pamięć o żołnierzach, którzy oddali swoje życie za ojczyznę – mówił Błaszczak.

Jak dodał, „dziś jesteśmy świadkami odradzającego się imperializmu rosyjskiego”. – On zawsze był groźny; przestrzegał przed tym śp. prezydent Lech Kaczyński. Dziś wypełniamy testament pana prezydenta, wzmacniając polskie siły zbrojne, rozbudowując Wojsko Polskie – powiedział szef MON.

– Mógłbym długo mówić na temat wzmacniania Wojska Polskiego. Chcę zapewnić, że to najlepsza, najskuteczniejsza odpowiedź – odstraszanie, odpowiedź na te wszystkie zagrożenia, z którymi mamy dzisiaj do czynienia – dodał Błaszczak. Jak dodał podczas uroczystości zaplanowano przelot samolotu FA-50.

– Dziękuję za obecność, za to, że razem czcimy pamięć obrońców ojczyzny. Chwała bohaterom! – zakończył swoje wystąpienie szef MON zwracając się do zgromadzonych – żołnierzy, harcerzy, kombatantów czy przedstawicieli władz państwowych i samorządowych.

Przed rozpoczęciem oficjalnych uroczystości prezydent Andrzej Duda złożył kwiaty na Cmentarzu Żołnierzy Wojska Polskiego na Westerplatte.

Zgodnie z tradycją poranne uroczystości rozpoczęły się dźwiękiem syren alarmowych, tuż przed 4.45, bowiem o tej godzinie 1 września 1939 r. nastąpił niemiecki atak na polską Wojskową Składnicę Tranzytową, ulokowaną na gdańskim półwyspie.

Atak niemieckiego pancernika „Schleswig-Holstein” na polską składnicę wojskową na Westerplatte był jednym z pierwszych wydarzeń rozpoczynających II wojnę światową. Oddziały polskie pod dowództwem majora Henryka Sucharskiego do 7 września 1939 r. bohatersko broniły placówki przed atakami wroga z morza, lądu i powietrza. Według rożnych źródeł, gdy wybuchły walki, w polskiej składnicy przebywało 210-240 Polaków. W walkach poległo 15 polskich żołnierzy, około 30 zostało rannych. Liczbę zabitych po stronie niemieckiej szacuje się na 50 żołnierzy, rannych – na około 120.

84. rocznica wybuchu II wojny światowej. pic.twitter.com/ERUdrRQ9lW

— Kancelaria Prezydenta (@prezydentpl) September 1, 2023

AKTUALIZACJA, GODZ. 4:40

Jak relacjonuje nasz reporter Bartosz Stracewski, na miejscu są między innymi prezydent Polski, zwierzchnik Sił Zbrojnych Andrzej Duda czy minister obrony narodowej Mariusz Błaszczak. Wśród zaproszonych gości są politycy, samorządowcy, przedstawiciele służb mundurowych, ale także mieszkańcy, którzy mimo wczesnej godziny co roku przyjeżdżają pod Pomnik Obrońców Wybrzeża na obchody rocznicy wybuchu II wojny światowej.

Uroczystości u stóp pomnika na Półwyspie Westerplatte zgodnie z tradycją rozpoczynają się o godz. 4:45. Dokładnie o tej godzinie 1 września 1939 z pokładu niemieckiego okrętu pancernego Schleswig-Holstein oddano pierwsze salwy artyleryjskie w kierunku polskich pozycji. Równocześnie wojska niemieckie bez wypowiedzenia wojny przekroczyły o świcie granice Rzeczpospolitej Polskiej na niemal całej ich długości, rozpoczynając tym samym II wojną światową.

Za nami jest już kameralna ceremonia złożenia kwiatów na Cmentarzu Żołnierzy Wojska Polskiego na Westerplatte, który znajduje się na początku ścieżki prowadzącej pod pomnik. My z kolei czekamy tylko na sygnał syren, który rozpocznie tegoroczne uroczystości.

.@mblaszczak, minister obrony narodowej uczestniczy w obchodach 84. rocznicy wybuchu II wojny światowej na #Westerplatte. Pod Pomnikiem Obrońców Wybrzeża w Gdańsku obecny jest także prezydent RP, przedstawiciele rządu RP, żołnierze Wojska Polskiego, kombatanci oraz harcerze. pic.twitter.com/YnPyjP13dN

— Ministerstwo Obrony Narodowej 🇵🇱 (@MON_GOV_PL) September 1, 2023

Uroczystości rozpoczęły się o godz. 4:15, gdy prezydent RP, minister obrony narodowej Mariusz Błaszczak oraz dowódcy Wojska Polskiego złożyli wieniec od Narodu na Cmentarzu Żołnierzy Wojska Polskiego na Westerplatte z okazji obchodów 84. rocznicy wybuchu II wojny światowej.

PAP/IAR/ua