Ma 13 lat, kevlar z różowymi wstawkami oraz ogromne marzenia i ambicje. Martyna Nows niedawno przeszła do historii sportu żużlowego w Gdańsku, zostając pierwszą w tym ośrodku dziewczyną z licencją MŻ. Potrzebuje finansowego wsparcia, by wyruszyć na najbardziej prestiżowy żużlowy turniej dla kobiet, a podczas zawodów Golden Boy Trophy w Gdańsku doglądać jej będzie sam Darcy Ward. Zanim na torze objedzie kolejnego chłopaka, razem ze swoim teamem wjechała do „Szatni FM”.
Zaczęło się od motocykla crossowego, który dostała na komunię. – Chciała jeździć na motorze, widać było, że z nim sobie radzi. Uczyłem ją sam, a później znajomy powiedział mi o szkółce żużlowej. Poszliśmy na jeden trening i tak to trwa – relacjonuje Mateusz Nows, tata Martyny. – Pewnie była obawa, że może sobie nie poradzić, że to sport dla mężczyzn, ale to była jej decyzja, że chce próbować, jeździć i walczyć ze stereotypami. Przełamuje je i pokazuje, że może rywalizować z chłopakami – dodaje.
– W naszej akademii chcemy dawać warunki i szanse każdemu. Od samego początku było widać, że Martyna jest bardzo zdeterminowana i skoncentrowana na tym, co chce robić. Pierwsze jazdy były bardzo asekuracyjne, ale z każdym treningiem, z każdym okrążeniem rozwijała się. W pewnym momencie uznaliśmy, że chcemy ją przygotować do licencji MŻ, czyli na mini żużel. Pierwszy egzamin nie poszedł po jej myśli, ale był wielkim motywatorem. To, jaki przeskok zrobiła w pół roku, sprawiło, że uwierzyliśmy, że to nie jest tylko dziewczynka, która sobie tutaj jeździ, ale osoba, którą widzimy jako zawodnika naszej akademii. Czuję ogromną dumę, że jest u nas, nie traktuję jej jako „gorszą płeć” w tym sporcie. Dla mnie jest kluczowym zawodnikiem w naszym projekcie – deklaruje Krystian Plech, prezes Akademii Sportu Wybrzeże.
„Dziewczyna na żużlu” – to hasło zawsze wzbudza emocje. Tak było kilka lat temu, kiedy na niemieckich torach zaczęła pojawiać się Celina Liebmann, tak jest teraz, kiedy pierwsze sukcesy odnosi jej rodaczka Hannah Grunwald. Martyna Nows też budzi zainteresowanie, ale w swojej (przyszłej) profesji broni się przede wszystkim umiejętnościami.
– Na początku niektórzy z ciekawości chcieli zobaczyć tę dziewczynę w różowym kombinezonie. Niektórzy nie traktowali tego na serio. Teraz jednak widzimy, że mechanicy i rodzice z innych miast są pełni podziwu dla tego, jak Martyna prezentuje się na motocyklu. Początkowo pewnie wszyscy liczyli, że z tą dziewczyną zdobędą łatwe punkty, ale wielokrotnie już twardo jechała z chłopakami, nie odpuszcza i jest naprawdę ambitna – przekonuje Plech.
Martyna Nows wie, że pisze historię, choć najważniejsze dla niej jest to, żeby po prostu się ścigać. – Czasem czuję stres, ale pod taśmą dominuje skupienie i radość, że wyjadę – zaznacza Martyna. Z satysfakcją wspomina niedawne zawody w Rybniku, szczególnie wyścig, w którym zmierzyła się z inną dziewczyną – reprezentantka gospodarzy, Mają Joną. – Spod taśmy wyjechałam czwarta, ale dojechałam już druga. Kiedy wyprzedziłam Maję, jechałam już z myślą, że nieważne jest, które miejsce zajmę – przyznaje.
Rodzice dostrzegają, jaka zmiana zaszła w niej dzięki treningom na torze. – Jest bardzo twarda. Ma bardzo wysoki próg bólu. Nawet kiedy się wywróci, chce jechać dalej. Ten sport bardzo ją otworzył – przyznaje tata Mateusz. – Jakiś czas temu powiedziała do kolegi: zobaczysz, kiedyś cię objadę. On odpowiedział: chyba w snach. Martyna wzięła to do siebie i rzeczywiście – na torze go objechała – dodaje z dumą mama Gosia.
Krystian Plech przyznaje, że koledzy z drużyny w wewnętrznym plebiscycie uznali ją za „Twardziela Sezonu”. – Ma wielką ambicję, walczy, łamie stereotypy, robi wrażenie, ma tę sportową agresję. Zdarzają się biegi, kiedy zjeżdża smutna, ale przypominamy jej wtedy, jak wiele punktów dla nas przywiozła i ile dała radości. Pierwsze miejsce w Gdańsku czy drugie w Wawrowie nie byłyby możliwe, gdyby nie Martyna i jej charakter, którym mogłaby obdzielić kilka dzieciaków w naszej akademii – komplementuje 13-latkę prezes klubu, a jednocześnie były zawodnik i menedżer żużlowy, który niejedno w tym sporcie już widział.
DARCY WARD, CZYLI LEKCJA O BLASKACH I CIENIACH KARIERY
Gdańscy kibice Martynę będą mogli zobaczyć w akcji podczas zaplanowanego na 27 czerwca turnieju Golden Boy Trophy. – Muszę popracować nad nazwą – śmieje się Krystian Plech. Ta nawiązuje oczywiście bezpośrednio do pseudonimu jego ojca, legendy gdańskiego i polskiego żużla. Międzynarodowy Turniej o Puchar im. Zenona Plecha, rozgrywany na torze do mini żużla przy ul. Zawodników, to jedno z najważniejszych tego typu wydarzeń na świecie. Co roku gromadzi na starcie najlepszych zawodników (a w tym również zawodniczkę!) w wieku od 10 do 13 lat.
Same zawody będą zwieńczeniem Gdańsk Speedway Camp, podczas którego młodzi adepci sportu żużlowego m.in. z Polski, Danii, Niemiec, Czech i Szwecji będą podnosić swoje umiejętności pod okiem profesjonalistów, w tym samego Darcy’ego Warda. Kilkanaście lat temu wydawało się, że Australijczyk, obdarzony niezwykłym talentem, prędzej czy później znajdzie się w ścisłym panteonie sław tego sportu. Niestety w 2015 roku w ligowym meczu drużyn z Zielonej Góry i Grudziądza, w niedecydującym o niczym wyścigu, uległ fatalnemu wypadkowi, wskutek którego doznał przerwania rdzenia kręgowego. Do dziś porusza się na wózku inwalidzkim, ale jego wiedza o żużlu jest nie do przecenienia.
– Co roku staramy się sprowadzić do Gdańska kogoś naprawdę wyjątkowego. Byli tu już m.in. Tony Rickardsson, Tai Woffinden, Patryk Dudek czy Emil Sajfutdinow. Darcy szybko zgodził się na przyjazd na nasz camp, ale pojawiło się pytanie: jak to zrobić? Kiedy już to ustaliliśmy, wybuchła sprawa z Iranem i wszystkie nasze plany logistyczne poszły w piach. Ostatecznie koszt ściągnięcia Warda, a także jego dzieci i żony, która się nim opiekuje, to ponad 50 tys. złotych. Ale czuję, że warto. Dawno nie widziałem tak zaangażowanej osoby. Będzie z nami przez cały tydzień, podczas turnieju Golden Boy Trophy kibice będą mogli sobie z nim zrobić zdjęcie, wziąć autograf, a dla uczestników naszego obozu, takich jak Martyna, zdobycie kilku podpowiedzi od takiej osoby, która zdaniem wielu kibiców teraz biłaby się z Bartkiem Zmarzlikiem o kolejne tytuły mistrza świata, jest bezcenne. Darcy sam mówi, że jest świadom błędów, które popełnił, zachowań, które być może sprawiły, że dziś porusza się na wózku. Właśnie to na kolejnych etapach kariery może uchronić te dzieciaki – podkreśla Plech junior.
NASTĘPNA STACJA: GORICAN
Zawody w Gdańsku to najbliższy przystanek na drodze do wielkiego żużla, ale marzenia i cele sięgają dużo dalej. W lipcu w chorwackim Gorican odbędą się największe na świecie żużlowe zawody dla kobiet – FIM Women’s Speedway Gold Trophy.
– Bardzo bym chciał, żeby Martyna mogła pojechać na te zawody i towarzyszący im camp. Te kilka dni jest poświęconych tylko dziewczynom. Mamy w końcu w naszym kraju kogoś, kto mógłby tam pojechać. Jako mały klub postaramy się jej pomóc, rodzice też robią wszystko, by zapewnić Martynie warunki do rozwoju. Szukamy jednak firm i sponsorów, którzy mogliby dołożyć swoją cegiełkę do tego, żeby Martyna mogła realizować swoje marzenie. To nie jest tylko jazda dla zabawy. Ona naprawdę potrafi rywalizować – przekonuje Krystian Plech.
Każdy, kto chce pomóc Martynie Nows w realizacji jej marzenia, by później z jeszcze większą dumą móc patrzeć, jak jej talent rozkwita, może wesprzeć zbiórkę, którą założyła jej mama.
Sama Martyna za wzór stawia sobie Hannę Grunwald, niemiecką 19-latkę, która zdobywa punkty w Krajowej Lidze Żużlowej dla Landshut Devils. Była też członkiem narodowej ekipy w zawodach Speedway of Nations 2, które można nazwać drużynowymi mistrzostwami świata do lat 21. Niemcy przed rokiem sięgnęli tam po złoto, a w tym po brąz.
Posłuchaj całej audycji:
Michał Rudnicki, Paweł Kątnik
