Bank centralny. W rozwiniętej gospodarce rynkowej odgrywa zasadniczą rolę. Niejednokrotnie nie mamy świadomości, jak istotny jest w naszym życiu i na jak wiele jego obszarów wywiera znaczący wpływ. Czym więc jest bank centralny? Co to takiego i jakie są główne obszary jego działalności? Na ten temat, w pierwszej odsłonie cyklu „Bezpieczny Portfel”, Wiktor Kamiński, dyrektor Oddziału Okręgowego Narodowego Banku Polskiego w Gdańsku, rozmawiał z Iwoną Wysocką.
– Bank centralny już główną instytucją w systemie pieniężnym. Historia banków centralnych jest dość długa. Narodowy Bank Polski, przez okres gospodarki centralnie sterowanej, był takim bankiem, który robił wszystko, czyli miał trochę funkcji banku centralnego, kredytował przedsiębiorstwa, państwowe instytucje, nawet w pewnym okresie prowadził działalność detaliczną, po wchłonięciu Powszechnej Kasy Oszczędności. Natomiast po przemianach, po 1988-1989 roku, zaczął funkcjonować jako typowy bank centralny – powiedział Wiktor Kamiński.
– W 1997 roku, po zmianie Konstytucji, otrzymał już jednoznaczną wyłączność na emisję banknotów i monet polskiego złotego, na prowadzenie polityki pieniężnej. Przede wszystkim też Narodowemu Bankowi Polskiemu przysługuje prawo i obowiązek dbania o wartość pieniądza, czyli pilnujemy poziomu inflacji. W ostatnich latach został zdefiniowany cel inflacyjny na poziomie 2,5 procent w skali rocznej z możliwością odchylenia o plus-minus jeden procent – dodał.
FUNKCJE BANKU CENTRALNEGO
Działalność banku centralnego nie ogranicza się jednak wyłącznie do obowiązku dbania o wartość pieniądza. Polega także na analizie, badaniach oraz… edukacji.
– Przede wszystkim, oprócz działalności emisyjnej, bank centralny prowadzi działania na rzecz stabilności systemu finansowego, obsługuje budżet państwa, prowadzi bankową obsługę budżetu, w naszym wypadku to będzie urząd wojewódzki, sądy, wszystkie instytucje budżetowe. Zarządzamy także rezerwami dewizowymi, organizujemy system płatniczy, czyli wszystkie przelewy, które składacie państwo w swoich bankach, realizowane są poprzez rachunki w Narodowym Banku Polskim i te rachunki mają zarówno banki, jak i kasy oszczędnościowo-kredytowe itd. – zauważył gość Radia Gdańsk.
– Prowadzimy też działalność statystyczną, badawczą, analityczną, ponieważ Rada Polityki Pieniężnej, podejmując decyzje, musi dysponować właściwą aktualną wiedzą na temat stanu gospodarki. Narodowy Bank Polski prowadzi również działalność edukacyjną, zarówno na poziomie ogólnopolskim, jak i przez oddziały regionalne. Wspieramy i inicjujemy wartościowe projekty edukacyjne, których odbiorcami są głównie środowiska szkolne. Mamy cały program zajęć dla grup szkolnych, które odbywają się w Centrum Pieniądza NBP, organizujemy zajęcia w oddziałach, wystawy, tworzymy różnego rodzaju materiały edukacyjne. Jest to część misji Narodowego Banku Polskiego, która polega na przybliżaniu wiedzy ekonomicznej i finansowej społeczeństwu – powiedział dyrektor oddziału Narodowego Banku Polskiego w Gdańsku.
KALENDARIUM – Domy Bankowe
Protoplastą dzisiejszych banków były Domy Bankowe. Te istniały już w starożytności. Pierwsze o nich wzmianki pochodzą z… XII wieku przed naszą erą. Starożytne domy bankowe zniknęły wraz z upadkiem starożytnych kultur, by w podobnej formie odrodzić się w średniowieczu. Wracając do pierwotnych, powiedzmy w cudzysłowie, banków, to te powstały najprawdopodobniej w Mezopotamii. Według niektórych badaczy to Sumerowie wprowadzili jako pierwsi uproszczony mechanizm kredytowy. Także w tym okresie pojawiły się takie zjawiska, jak skład i depozyt. Natomiast na pomysł centralnego banku krajowego mieli wpaść Egipcjanie w okresie ptolemejskim. Wtedy też powstał w Aleksandrii Bank Państwowy. Udoskonalono rachunkowość, bank objął przedsiębiorców, rzemieślników i inne mniejsze banki. W starożytnym Rzymie natomiast próżno szukać banku centralnego. Tam finansami zajmowały się Stowarzyszenia Bankowe. W rzymskiej finansowości pojawił się kontrakt terminowy, zwany mutuum. Ten umożliwił bankom obrót powierzonym dobrem. Natomiast umowach terminowych zwykle przewidywano odsetki na rzecz pożyczającego.
„Bezpieczny Portfel” to cykl dziesięciu audycji edukacyjnych, o tematyce związanej z bankowością. Dowiemy się z nich, między innymi, jak prowadzić bezpieczny budżet domowy, jak mądrze zaciągać kredyt, na czym polega pętla zadłużenia i jak się z niej wydostać oraz jak wykreślić nasze nazwisko z rejestru długów. Na koniec każdej audycji przedstawiamy także kalendarium z historii banków centralnych.
Projekt realizowany z Narodowym Bankiem Polskim w ramach programu edukacji ekonomicznej.
Posłuchaj audycji:
mk
