Ko?ció? katolicki szóstego stycznia obchodzi uroczysto?? Objawienia Pa?skiego, czyli Epifanii. W jego centrum nie jest uczczenie trzech m?drców, ale nowonarodzonego Jezus Chrystusa, który ukazuje si? ?wiatu poga?skiemu – mówi historyk wczesnego chrze?cija?stwa ks. prof. Józef Naumowicz.
Ks. prof. Naumowicz podkre?li?, ?e uroczysto?? Objawienia Pa?skiego, czyli Epifanii, w polskiej tradycji nazywana ?wi?tem Trzech Króli, jest jednym z najstarszych i najbardziej chrze?cija?skich ?wi?t. Powsta?o na pocz?tku IV wieku. Zaznaczy?, ?e pok?on z?o?ony przez m?drców, o którym czytamy w Ewangelii ?w. Mateusza, jest objawieniem ?wiatu tego, kim jest
nowonarodzone dzieci? w Betlejem.
KIM BYLI M?DRCY?
– W jego centrum nie jest uczczenie trzech m?drców, nazywanych magami b?d? królami, ale nowo narodzonego Jezusa Chrystusa. Nie wiemy dok?adnie, kim byli m?drcy ze Wschodu. Ewangelie nazywaj? ich magami ze Wschodu, a wi?c mogli to by? zarówno badacze nieba, jak te? uczeni, czy kap?ani religii perskiej. Skoro widz?c znak na niebie, wyruszyli w kierunku Jerozolimy, pokazuje, ?e znali przepowiednie proroka Balaama, mówi?c?, ?e w Izraelu zrodzi si? pot??ny w?adca – zwróci? uwag? ks. prof. Naumowicz.
Ks. prof. Naumowicz zaznaczy?, ?e „w Ewangelii nie jest powiedziane, ?e magów prowadzi?a gwiazda. Jak podaje ewangelista, oni jedynie dostrzegli znak: „Ujrzeli?my bowiem Jego gwiazd? na Wschodzie i przybyli?my odda? Mu pok?on”. Zwróci? uwag?, ?e m?drcy precyzyjn? informacj? o miejscu i godno?ci nowo narodzonego w?adcy otrzymali dopiero w pa?acu Heroda.
TRZECH, CZTERECH, A MO?E DWUNASTU?
?w. Mateusz Ewangelista nie podaje tak?e liczby magów. – Malowid?a w katakumbach rzymskich z wieku II i III pokazuj? ich dwóch, czterech lub sze?ciu. U Syryjczyków i Ormian wyst?puje ich nawet dwunastu. Przewa?a jednak w tradycji Ko?cio?a stanowczo liczba trzy ze wzgl?du na opis, ?e z?o?yli trzy dary – wyja?nia liturgia godzin (brewiarz).
Imiona trzech magów: Kacper, Melchior i Baltazar pojawi?y si? dopiero od wieku VIII, ale nie s? one niczym potwierdzone. Zgodnie z tradycj? Kacper przedstawiany jest najcz??ciej jako ofiaruj?cy mirr? Afryka?czyk, Melchior – jako daj?cy z?oto Europejczyk, Baltazar za? – jako król azjatycki przynosz?cy do ??óbka kadzid?o.
ZNACZENIE DARÓW
– Z?oto ofiarowuje si? samemu królowi, przez to m?drcy w bezbronnym dziecku uznali króla. Drugim darem by?o kadzid?o, którego u?ywa si? w ?wi?tyniach podczas obrz?dów religijnych jako symbol modlitwy i oddania chwa?y Bogu. W staro?ytno?ci jego warto?? przewy?sza?a nawet z?oto. Trzecim darem by?a mirra, rodzaj ?ywicy u?ywanej w staro?ytno?ci do namaszczania cia?a przed z?o?eniem do grobu. Wed?ug ojców Ko?cio?a poprzez ten dar m?drcy uznali w Chrystusie cz?owieka, prawdziwego w?adc? – wyja?ni? ks. prof. Naumowicz.
Obrz?d po?wi?cenia kadzid?a i kredy w czasie liturgii, którymi oznacza si? drzwi na znak, ?e w mieszkaniu przyj?to prawd? o wcieleniu Syna Bo?ego, upowszechni? si? na prze?omie XV i XVI w. Na drzwiach wypisywano litery K+M+B, oznaczaj?ce imiona m?drców: Kacpra, Melchiora i Baltazara, lub C+M+B, b?d?ce pierwszymi literami ?aci?skiego zdania: (Niech) Chrystus mieszkanie b?ogos?awi. Zwykle dodaje si? jeszcze aktualny rok.
OBCHODY ?WI?TA W DAWNEJ POLSCE
W dawnej Polsce w domach pod koniec obiadu ?wi?tecznego roznoszono ciasto. Kto otrzyma? ciasto z migda?em, by? królem migda?owym. Dzieci chodzi?y po domach z gwiazd? i ?piewem kol?d, otrzymuj?c od gospodyni szczodraki, czyli rogale. ?piewa?o si? kol?dy o trzech królach. Czas od Bo?ego Narodzenia do Trzech Króli uwa?ano za ?wi?ty i nie wykonywano w nim ?adnych ci??kich prac.
W 1960 r. w?adze komunistyczne znios?y ?wi?to Trzech Króli jako ?wi?to pa?stwowe i dzie? wolny od pracy. Przywrócono je w roku 2011 r. uchwa?? Sejmu RP. W zwi?zku z nowymi mo?liwo?ciami w wielu miastach w kraju uroczysto?? Objawienia Pa?skiego ?wi?towana jest w formie orszaku trzech królów – barwnego pochodu, w czasie które przedstawiane s? sceny biblijne, a wierni daj? wyraz wiary i przywi?zania do ?ycia zgodnego chrze?cija?skimi warto?ciami.
PAP/ua
