Szympansy i bonobo rozpoznają widocznych na zdjęciach członków stada niewidzianych od ponad 25 lat. To – jak dotąd – najdłużej działająca pamięć społeczna, wyłączając ludzi.
Na łamach „Proceedings of the National Academy of Sciences” naukowcy opisali niezwykłe możliwości mentalne małp kojarzone dotąd tylko z ludźmi.
– Szympansy i bonobo rozpoznają inne osobniki, których nie widziały przez dekady. Do tego wyraźnie więcej uwagi poświęcają osobnikom, z którymi miały więcej pozytywnych relacji. Wskazuje to, że chodzi o coś więcej niż tylko znajomość. Małpy te zapamiętują także jakość swoich społecznych relacji – tłumaczy profesor Christopher Krupenye z Johns Hopkins University, jeden z autorów publikacji.
– Zwykle myślimy, że duże małpy bardzo się od nas różnią. Jednak widzimy zwierzęta posiadające mechanizmy poznawcze bardzo podobne do naszych, w tym pamięć. To właśnie jest ekscytujące w tym badaniu – dodaje główna autorka, dr Laura Lewis z University of California w Berkeley.
ROZPOZNAWAŁY LUDZI
Badaczka i jej zespół rozpoczęli obserwacje małp pod wspomnianym kątem ze względu na własne doświadczenia z nimi – zwierzęta rozpoznawały naukowców nawet po długiej rozłące.
– Mieliśmy wrażenie, że reagują, jakby nas rozpoznawały i że byliśmy dla nich kimś innym, niż przypadkowi goście w ZOO. Były podekscytowane ponownym spotkaniem. Postawiliśmy więc sobie za cel empiryczne sprawdzenie, czy rzeczywiście pamiętają relacje społeczne – opowiada prof. Krupenye.
ROZPOZNANIE PO 26 LATACH
Badacze obserwowali bonobo i szympansy w ZOO w Edynburgu oraz w ogrodach zoologicznych Planckendael w Belgii i w japońskim Kumamoto. Żyjącym w tych ogrodach osobnikom pokazywali zdjęcia nieznajomych małp oraz tych, które wcześniej mieszkały w tym samym ZOO, ale je opuściły lub już nie żyły.
Małpy zdecydowanie dłużej przyglądały się wcześniejszym członkom swojej grupy, niezależnie od czasu, jaki minął, od kiedy się rozstały. Jeszcze więcej uwagi poświęcały zdjęciom osobników, z którymi się przyjaźniły. W najbardziej ekstremalnym przypadku małpa bonobo imieniem Louise rozpoznała siostrę Lorettę i siostrzeńca Erina, których nie widziała przez 26 lat. Oznacza to, że społeczna pamięć małp może sięgać dość daleko. 26 lat to znaczna część ich życia, które trwa zwykle od 40 do 60 lat.
CZY MAŁPY TĘSKNIĄ?
Jak przypominają naukowcy, podobne wspomnienia u ludzi zaczynają się zacierać po 15 latach, ale według dostępnych zapisów mogą utrzymywać się nawet przez 50 lat. Obecność tego rodzaju pamięci u ludzi i innych naczelnych wskazuje, że powstała przed milionami lat u wspólnych przodków. Zdolność ta prawdopodobnie była jednym z ważniejszych czynników rozwoju ludzkiej kultury i typowych dla człowieka interakcji, takich jak handel między różnymi grupami.
Z odkrycia rodzi się jednak kolejne pytanie: czy małpy tęsknią za dawnymi towarzyszami? – Pamięć o innych i związana z nią tęsknota to zaawansowany mechanizm kognitywny, który dotąd był przypisywany tylko ludziom. Nasze badanie nie rozstrzyga, czy małpy ją mają, ale zmusza do pytania, czy mogą ją posiadać – podkreśla dr Lewis.
W kolejnych badaniach naukowcy chcą sprawdzić, czy odkryte zdolności dotyczą tylko wielkich małp, czy może także innych naczelnych. Chcą się też dowiedzieć, jak bogate są przechowywane wspomnienia – na przykład czy małpy potrafią zapamiętywać dawne wydarzenia.
PAP/MarWer
