Dwie wystawy poświęcone skarbom wikingów prezentuje od piątku Muzeum Archeologiczno-Historyczne w Elblągu. Zwiedzający mogą obejrzeć m.in. srebrne monety odkryte przez archeologów w Janowie Pomorskim, w miejscu wikińskiego portu i ośrodka handlowego Truso.
Wystawy „Złoto wikingów. Skarby a polityka od 1800 r.” oraz „Srebro wikingów. Skarb monet z Truso” będą prezentowane od 17 stycznia do 11 marca w budynku dawnego Gimnazjum Elbląskiego.
SKARB Z TRUSO
Skarb z Truso został odnaleziony podczas badań archeologicznych w 1986 roku, niespełna 10 km od dzisiejszego Elbląga – w miejscu, gdzie we wczesnym średniowieczu istniał wikiński port handlowy. Skarb został ukryty prawdopodobnie w pierwszej połowie IX w.
Składa się on z 11 całych monet i pięciu fragmentów. Wszystkie pochodzą z Bliskiego Wschodu – najstarsza została wybita przed 628 rokiem, najmłodsza w 814/815 r. 10 monet to dirhemy abbasydzkie, a jedna to drachma sasanidzka, która jako jedyna w tym skarbie ma na awersie portret władcy – takich praktyk zakazano po podboju islamskim – Chosrowa II, który władał Persją w latach 591-628.
DROGA OD WAREGÓW DO GREKÓW
Jak powiedział PAP dr Jakub Jagodziński, kurator tej wystawy, skarb jest świadectwem kontaktów handlowych wikingów, ale też intrygujących praktyk ukrywania przez nich cennych przedmiotów w ziemi.
Przypomniał, że wikińscy kupcy wytyczyli szlak określany jako „droga od Waregów do Greków”, który łączył we wczesnym średniowieczu Skandynawię z Konstantynopolem i Bliskim Wschodem.
– To właśnie tym szlakiem do Europy napływało arabskie srebro. Stanowiło ono ekwiwalent za różne towary, ale przede wszystkim za niewolników – dodał.
SKĄD WZIĄŁ SIĘ SKARB?
Według dr. Jagodzińskiego zdeponowanie srebrnych monet w ziemi mogło mieć różne przyczyny. Być może zdecydowały o tym względy pragmatyczne i ukryto je w momencie jakiegoś zagrożenia, ale równie dobrze mogło to mieć związek z praktykami religijnymi, składaniem ofiar bóstwom. – Możemy się też zastanawiać, czy nie była to jakaś wypadkowa tych hipotez – przyznał muzealnik.
Jak mówił, z badań antropologicznych niektórych kultur wiemy o zwyczaju ceremonialnego niszczenia cennych przedmiotów, co miało być manifestacją wysokiej pozycji lokalnych elit. Jego zdaniem nie można wykluczyć, że niektóre depozyty z epoki wikingów stanowią echo podobnych praktyk.
Zaznaczył, że w przypadku skarbu z Truso nie jest również wykluczone, że ktoś mógł go po prostu zgubić.
ZŁOTO WIKINGÓW
Druga z prezentowanych wystaw to objazdowa wystawa „Złoto wikingów. Skarby a polityka od 1800 r.”. Została wyprodukowana przez berlińskie studio museeon, a jej kuratorkami są prof. Isabelle Dolezalek i Charlotte Wenke.
Ekspozycja dotyczy losów dwóch słynnych znalezisk – ważącego 2,5 kg złotego skarbu odkrytego w 1834 r. na farmie Hoen w Norwegii oraz złotej biżuterii odkrytej w latach 1872-74 na wyspie Hiddensee w północnych Niemczech.
LOSY SKARBÓW PO ODNALEZIENIU
Według muzealników opowiada ona „nieoczywistą historię”, jaką te wikińskie skarby „napisały” już po odkryciu, jako zabytki.
– Losy artefaktów splatały się bowiem z wielką polityką, dramatem wojen i próbami zawłaszczenia – podało w opisie wystawy elbląskie muzeum.
Prezentowane na planszach informacje pokazują m.in., jak w poszczególnych epokach była postrzegana kwestia przynależności i własności tych skarbów, a także tego, czy stanowią one dziedzictwo regionalne, narodowe, czy ogólnoeuropejskie.
PAP/aKa
