„Mówią o tym nieliczni”. Na Cmentarzu Łostowickim w Gdańsku oddano hołd ofiarom zbrodni w Ponarach

Na Cmentarzu Łostowickim w Gdańsku uczczono pamięć pomordowanych w Ponarach. To ofiary największej zbrodni popełnionej podczas okupacji niemieckiej na Kresach Północno-Wschodnich II Rzeczypospolitej. W latach 1941-1944 Niemcy i litewscy nacjonaliści zamordowali tam około 100 tysięcy osób.

– Ten dzień jest szczególny, bo upamiętniamy ludobójstwo w Ponarach. Jest to miejsce, które powoli, ale systematycznie przedostaje się do naszej pamięci narodowej. Wcześniej zbrodni na Polakach dokonywali okupanci Sowieccy, później też Litwini, którzy podjęli się tej zbrodniczej działalności. Nad dołami śmierci rozstrzeliwano Polaków strzałem w tył głowy. Były to także kobiety z dziećmi. Ta zbrodnia nie przebiła się mocno do naszej świadomości. Nadal jest to miejsce tragiczne, o którym mówią nieliczni – powiedział wicewojewoda pomorski Mariusz Łuczyk.

MASOWA ZBRODNIA

70 tysięcy zamordowanych w Ponarach stanowili polscy Żydzi, a 20 tysięcy Polacy. Byli to m.in. profesorowie Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie. Życie stracili także m.in. Rosjanie i Romowie.

– Żydzi byli mordowani w ramach zaplanowanego przez Niemców holokaustu, natomiast Polacy mordowani byli za swój patriotyzm, wykształcenie, pomoc Żydom, walkę z niemieckim okupantem. W tym roku przypada 80. rocznica rozstrzelania dużej grupy młodzieży ze Związku Wolnych Polaków: około 100 młodych dziewcząt i chłopców zamordowanych głównie między 5-12 maja 1942 roku. Ci młodzi ludzie zdający sobie sprawę z wielkiego ryzyka, jakie stanowił udział w organizacji stawiającej opór okupantowi, nie wahali się walczyć dla dobra ojczyzny. Tymczasem wybrali ryzyko. To dzięki ich postawie nie brakowało bohaterów – mówiła Maria Wieloch, prezes Stowarzyszenia Rodzina Ponarska.

„PRZYBYWA TAKICH MIEJSC KAŹNI”

Podczas uroczystości odczytano list w imieniu prezydent Gdańska. Nawiązuje on do sytuacji, jaka ma obecnie miejsce na Ukrainie.

– Jeszcze niedawno, przed rozpoczęciem przez Putina wojny na Ukrainie, wydawało się, że takie zbrodnie jak ta w Ponarach należą bezpowrotnie do przeszłości, że są tylko bolesnym cieniem w naszych wspomnieniach. Niestety okazało się, że to nieprawda. Za sprawą zbrodniczych praktyk armii Putina przybywa takich miejsc kaźni. Lista ukraińskich miejscowości naznaczonych śmiercią ludności cywilnej staje się z każdym dniem wojny coraz dłuższa – czytała wiceprezydent Gdańska Monika Chabior.

Uroczystość odbyła się na cmentarzu Łostowickim przy pomniku Ponarskim, który powstał z inicjatywy Stowarzyszenia Rodzina Ponarska. Na granitowej płycie pomnika widnieje inskrypcja: „Pamięci tysięcy Polaków, młodzieży ze Związku Wolnych Polaków, inteligencji wileńskiej, żołnierzy ZWZ-AK, duchowieństwa, zamordowanych w latach 1941-1944 w Ponarach koło Wilna. Wykonawcą egzekucji był Ochotniczy Oddział Specjalny „Strzelcy Ponarscy” złożony z Litwinów w służbie Niemieckiej Policji Bezpieczeństwa. W hołdzie naszym bohaterom znanym i nieznanym, którzy oddali życie za wolność Ziemi Ojczystej. Gloria Victis”.

W Ponarach Niemcy i litewscy nacjonaliści zamordowali w latach 1941-44 ok. 100 tysięcy osób, obywateli II RP. Dokładna liczba ofiar pozostaje trudna do ustalenia, w ostatnim okresie wojny Niemcy ekshumowali i spalili większość zwłok z masowych grobów.

Marta Włodarczyk/PAP/mm