„Jeśli ludzie zamilkną, głazy wołać będą”. Konferencja w Muzeum II Wojny Światowej

W czwartek w sali kinowej Muzeum II Wojny Światowej odbyła się ogólnopolska konferencja naukowa pod tytułem „Jeśli ludzie zamilkną, głazy wołać będą. Powojnie pomorskiej pamięci. Upamiętnienie II wojny światowej na Pomorzu Gdańskim w latach 1945-2023”. Wydarzenie jest częścią cyklu „Pomorze Gdańskie pod okupacją 1939-1945”.

Zakończenie krwawej i brzemiennej w skutki okupacji niemieckiej Pomorza Gdańskiego zapoczątkowało skomplikowany i pełen zwrotów proces definiowania, konstrukcji oraz utrwalania historycznej, społecznej i politycznej pamięci o tych wydarzeniach. W wielu miejscowościach Pomorza i środowiskach społecznych tworzyły się inicjatywy lokalne zmierzające do oddania czci ofiarom wojny, zaznaczenia miejsc ważnych wydarzeń, tworzenia tradycji nowych świąt oraz powoływania specjalnych instytucji. Ważnym i bardzo zmiennym w czasie był też stały element odgórnego wpływu struktur państwowych i partyjnych na przebieg procesu upamiętniania. Przejawem wspomnianego złożonego procesu jest uzupełniana mapa pomorskich upamiętnień w terenie, wiele spektakularnych pomników, nowe i trwałe instytucje pamięci czy różnorodny i zmienny w czasie odbiór społeczny elementów całego procesu „pomorskiego pamiętania”.

Celem konferencji w gdańskim Muzeum II Wojny Światowej jest przedstawienie zagadnień związanych z szeroko pojętym powojennym upamiętnianiem okupacji niemieckiej na Pomorzu Gdańskim. Wiele z przedstawionych na niej referatów umożliwia nowe interdyscyplinarne ujęcia ogólne i studia przypadków mogących wskazywać na stałą zasadę zmienności pamięci w czasie w kolejnych pokoleniach. Czy istnieje coś takiego jak specyfika pomorskiego pamiętania o wojnie i okupacji niemieckiej? Czy lokalny przekaz pamięci był i jest komunikatywny z innymi regionami kraju? Jaka jest statystyka tego, ile i co upamiętniano? Kto był i jest obecnie liderem pomorskiej polityki pamięci? To tylko kilka zagadnień, jakie zaproponowano jako punkt wyjścia do wielu dalszych dyskusji i prezentacji.

PROGRAM KONFERENCJI:

godz. 9:30 – powitanie prelegentów i gości (dyrektorzy Instytutu Pamięci Narodowej Oddziału w Gdańsku, Muzeum II Wojny Światowej i Muzeum Stutthof w Sztutowie);

Panel I: Źródła i narracje o przeszłości:

godz. 10:00-10:15 – dr hab. Piotr Semków, prof. AMW (Akademia Marynarki Wojennej w Gdyni) „Śladami Polaków w Wolnym Mieście Gdańsku w XXI wieku”;

godz. 10:15-10:30 – dr Michał Hinc (Instytut Kaszubski/Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej w Wejherowie) „”Wyzwolenie” na Kaszubach w narracji historycznej i przestrzeni publicznej w latach 1945–1989″;

godz. 10:30-10:45 – dr Tomasz Gliniecki (Muzeum Stutthof w Sztutowie) „Czy polscy czołgiści walczyli w Gdańsku? Wokół mitu wojennego z 1945 roku”;

godz. 11:00-11:15 – dyskusja;

godz. 11:15-11:45 – przerwa kawowa;

Panel II: Pamięć ceremonialna – nekropolie i monumenty:

godz. 11:45-12:00 – dr Daniel Czerwiński (Instytut Pamięci Narodowej w Gdańsku) „Sowieckie upamiętnienia wojenne na Pomorzu”;

godz. 12:00-12:15 – dr hab. Magdalena Howorus-Czajka (Uniwersytet Gdański) „Pomnik i zmienność jego recepcji na przykładzie twórczości Wiktora Tołkina”;

godz. 12:15-12:30 – Karolina Masłowska (Instytut Pamięci Narodowej w Gdańsku) „Cmentarz na gdańskiej Zaspie – między sacrum pamięci a profanum propagandy”;

godz. 12:30-12:45 – dr Mateusz Kubicki (Instytut Pamięci Narodowej w Gdańsku) „O godne uczczenie ofiar niemieckich zbrodni z lat II wojny światowej. Miejsca pamięci w powiecie starogardzkim”;

godz. 12:45-13:00 – dyskusja

godz. 13:00-14:00 – przerwa

Panel III: Regionalne koncepty memoratywności:

godz. 14:00-14:15 – prof. dr hab. Bogdan Chrzanowski (Uniwersytet Gdański/ Muzeum Stutthof w Sztutowie) „Upamiętnienia członków pomorskich organizacji konspiracyjnych 1945-1989”;

godz. 14:15-14:30 – dr Tomasz Ceran (Instytut Pamięci Narodowej w Bydgoszczy) „Park Pamięci Ofiar Zbrodni Pomorskiej 1939”;

godz. 14:30-14:45 – prof. dr hab. Andrzej Gąsiorowski (Uniwersytet Gdański/ Muzeum Stutthof w Sztutowie) „Powojenne losy członków Tajnej Organizacji Wojskowej „Gryf Pomorski””;

godz. 14:45-15:00 – dr Marcin Owsiński (Muzeum Stutthof w Sztutowie) „Starosta, sędzia, prokurator – pierwsze powojenne dokumenty polskich urzędników na temat byłego KL Stutthof”;

godz. 15:00-15:15 – dyskusja;

godz. 15:15-15:30 – przerwa kawowa;

Panel IV: Rola muzeów w podtrzymywaniu pamięci:

godz. 15:45-16:00 – Wojciech Samól (Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku) „Symbol Westerplatte w misji instytucji kultury XXI wieku”;

godz. 16:00-16:15 – Wojciech Łukaszun (Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku) „Rola wystawy głównej Muzeum II Wojny Światowej w upamiętnianiu okupacji Pomorza 1939–1945”;

godz. 16:15-16:30 – Wirginia Węglińska (Muzeum Marynarki Wojennej w Gdyni) „”Mamy rozkaz Cię utrzymać”. Pomorze 1939 w zbiorach Muzeum Marynarki Wojennej w Gdyni”;

godz. 16:30-16:45 – dr Justyna Staszewska (Muzeum Wsi Kieleckiej Mauzoleum Martyrologii Wsi Polskich w Michniowie/Fundacja Pomnik Mauzoleum w Michniowie) „Pomorze w zbiorach Mauzoleum Martyrologii Wsi Polskich w Michniowie/Fundacji Pomnik Mauzoleum w Michniowie. Historia i pamięć”;

godz. 16:45-17:00 – dyskusja;

godz. 17:00-17:15 – zamknięcie obrad.

Wstęp na wydarzenie jest bezpłatny.

mat. pras./MarWer