W pierwszy weekend sierpnia Wiele po raz kolejny stanie się miejscem spotkania mistrzów żywego słowa. 1 i 2 sierpnia 2026 roku odbędzie się 49. Wielewski Turniej Gawędziarzy – wydarzenie o wyjątkowym znaczeniu dla ochrony niematerialnego dziedzictwa kulturowego, które od niemal pół wieku pielęgnuje sztukę gawędy ludowej oraz przekaz międzypokoleniowy.
Turniej jest jednym z najważniejszych wydarzeń w Polsce poświęconych gawędzie ludowej – sztuce opowiadania, która przez wieki była sposobem przekazywania historii, obyczajów, języka, humoru i mądrości mieszkańców poszczególnych regionów. To właśnie dzięki żywemu słowu kolejne pokolenia poznawały lokalne legendy, wydarzenia i codzienne życie swoich przodków.
Do Wiela przyjadą gawędziarze z różnych części Kaszub, z Kociewia oraz z Rzeszowszczyzny. Tegoroczna edycja będzie wyjątkowa również dlatego, że po raz pierwszy udział wezmą gawędziarki z Kujaw, prezentując gawędy w gwarze kujawskiej.
Program rozpocznie się w sobotę, 1 sierpnia. Już od godziny 11.00 będzie można odwiedzić Jarmark Sztuki Ludowej „Wiele Rzeczy”, który od lat towarzyszy Turniejowi. Na odwiedzających czekać będą stoiska z rękodziełem, sztuką ludową i regionalnymi przysmakami. Wśród wystawców znajdą się twórcy oferujący ręcznie wykonaną biżuterię, ceramikę, wyroby z wikliny, rzeźby, haftowaną odzież, naturalne kosmetyki, zabawki oraz wiele innych unikatowych wyrobów.
Integralną częścią wydarzenia są także warsztaty rękodzieła, podczas których poznać można będzie tradycyjne techniki kaszubskiego rzemiosła i spotkać twórców ludowych.
O godzinie 14.00 rozpoczną się konkursowe przesłuchania gawędziarzy w poszczególnych kategoriach turniejowych: im. Hieronima Derdowskiego, Józefa Bruskiego, Wicka Rogali i Józefa Brzezińskiego. Publiczność usłyszy opowieści przekazywane gwarą i językiem regionalnym, pełne humoru, refleksji i lokalnej historii. W niektórych prezentacjach pojawią się również elementy śpiewu czy muzyki, jednak zawsze pozostają one podporządkowane najważniejszemu bohaterowi Turnieju – żywemu słowu.
Wieczorem uczestnicy spotkają się podczas wspólnej kolacji integracyjnej – od lat będącej przestrzenią do rozmów, wymiany doświadczeń i budowania więzi pomiędzy przedstawicielami różnych środowisk regionalnych.
Niedziela, 2 sierpnia, rozpocznie się spotkaniem gawędziarzy z jury, które od wielu lat stanowi ważny element edukacyjny Turnieju. To czas rozmów o sztuce opowiadania, języku, autentyczności przekazu oraz sposobach pielęgnowania regionalnego dziedzictwa.
Następnie uczestnicy wezmą udział we Mszy Świętej w kościele pw. św. Mikołaja w Wielu, po której odbędzie się uroczysty przemarsz ulicami miejscowości do pomników Wicka Rogali i Hieronima Derdowskiego oraz na groby Edmunda Konkolewskiego, Józefa Brzezińskiego i Urszuli Studzińskiej – osób szczególnie zasłużonych dla kultury regionalnej i rozwoju Turnieju.
O godzinie 15.00 poznamy laureatów 49. Wielewskiego Turnieju Gawędziarzy. W zależności od pogody uroczystość odbędzie się na scenie plenerowej lub w sali widowiskowej Domu Kultury im. Hieronima Derdowskiego w Wielu.
Ogłoszeniu wyników towarzyszyć będą prezentacje laureatów oraz program artystyczny. Przed publicznością wystąpią Zespół Pieśni i Tańca „Maceszczi” oraz Zespół „Kaszuby” z Wiela i Karsina. Ważnym punktem niedzielnego programu będzie również koncert grupy Julia Stoltmann Kwartet, prezentującego muzykę inspirowaną folklorem we współczesnych aranżacjach.
Wielewski Turniej Gawędziarzy od 49 lat udowadnia, że żywe słowo nie traci swojej siły. W świecie zdominowanym przez szybkie media pozostaje przestrzenią autentycznego spotkania – miejscem, gdzie tradycja przekazywana jest z ust do ust, z pokolenia na pokolenie, a regionalne dziedzictwo nadal żyje dzięki ludziom, którzy chcą je pielęgnować i przekazywać dalej.
Organizator serdecznie zaprasza mieszkańców Pomorza oraz wszystkich miłośników kultury ludowej i gawędy do Wiela na dwa dni pełne opowieści, spotkań i żywej tradycji.
Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury.
