Związki endokrynnie czynne, czyli substancje chemiczne obecne w codziennym otoczeniu, mogą zaburzać pracę układu hormonalnego człowieka. Na ten temat Beata Gwoździewicz rozmawiała z dr hab. Aleksandrą Rutkowską, wykładowczynią Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego, specjalistką w obszarze endokrynologii i toksykologii środowiskowej i prezeską organizacji DetoxED i R3GENA.
Dr hab. Rutkowska wyjaśniła, że związki endokrynnie czynne mogą naśladować hormony, blokować ich działanie lub zaburzać ich produkcję i transport. Podkreślała, że układ hormonalny odpowiada za regulację wielu kluczowych procesów życiowych, dlatego jego zaburzenia mogą mieć poważne konsekwencje zdrowotne. Źródłami ekspozycji są m.in. tworzywa sztuczne, opakowania żywności, kosmetyki, detergenty, tekstylia typu „fast fashion”, a także mikroplastik i kurz domowy. Istotnym problemem jest tzw. efekt „koktajlu chemicznego”, czyli jednoczesne oddziaływanie wielu substancji obecnych w środowisku. Wśród potencjalnych skutków zdrowotnych wymieniano m.in. zaburzenia rozwoju i dojrzewania, problemy z płodnością, choroby tarczycy, nowotwory hormonozależne oraz zaburzenia metaboliczne, w tym otyłość i cukrzycę typu 2.
WPŁYW NA KOLEJNE POKOLENIA
Szczególną uwagę zwrócono na okres ciąży i wczesnego dzieciństwa, kiedy organizm jest najbardziej wrażliwy na działanie czynników środowiskowych, a niektóre substancje mogą przenikać przez łożysko i wpływać także na kolejne pokolenia. Dr hab. Rutkowska podkreślała, że choć całkowite uniknięcie ekspozycji nie jest możliwe, można ją istotnie ograniczyć poprzez codzienne wybory – m.in. przechowywanie żywności w szkle, unikanie plastiku przy podgrzewaniu jedzenia, częste wietrzenie mieszkań, ograniczanie chemii domowej oraz wybór mniej przetworzonej żywności.
W rozmowie wspomniano również o bezpłatnej aplikacji CheckED, która pozwala ocenić indywidualne narażenie na związki endokrynnie czynne i otrzymać spersonalizowane zalecenia dotyczące stylu życia i środowiska domowego. Dr hab. Rutkowska zaznaczała, że nawet niewielkie zmiany w codziennym funkcjonowaniu mogą znacząco zmniejszyć poziom ekspozycji i poprawić zdrowie w dłuższej perspektywie.
Posłuchaj całej audycji:
mk
