W 103. odcinku audycji „Silva rerum” Władysław Zawistowski i Konrad Mielnik powracają do realiów po III rozbiorze Polski, stawiając niewygodne pytanie: co stało się z polskim społeczeństwem i elitami w chwili, gdy Rzeczpospolita ostatecznie przestała istnieć?
Autorzy analizują koncepcję Rzeczypospolitej jako spichlerza Europy, którego fundamentów zaborcy wcale nie zamierzali niszczyć. Zarówno Rosji, Prusom, jak i Austrii zależało na sprawnym funkcjonowaniu wielkich latyfundiów i folwarków, a to wymagało pozyskania lojalności polskiej arystokracji. W audycji m.in. o tym, jak monarchia habsburska masowo sprzedawała tytuły hrabiowskie i baronowskie, tworząc nową, posłuszną kastę magnatów.
Głównym motywem odcinka są jednak homagia – obowiązkowe akty wiernopoddańcze, które pod rygorem utraty majątków musieli składać nowym władcom przedstawiciele wszystkich stanów. Prowadzący przytaczają bezcenne relacje z epoki, ukazujące skrajne postawy: od cichego dramatu po gorszącą uległość i bezrefleksyjną zabawę.
Posłuchaj audycji:
oprac. puch
