W każdy wtorek po godzinie 13:00 na antenie Studia Słupsk przybliżamy zagadnienia dotyczące prawa pracy. Nasz ekspert, Witold Polkowski, odpowiada na pytania słuchaczy, komentuje zmiany w przepisach oraz przybliża praktyczne aspekty prawa pracy. Dziś rozmawiamy o zmianie czasu.
W Polsce, podobnie jak w większości krajów Unii Europejskiej, dwa razy w roku dokonuje się zmiany czasu: z zimowego na letni (w ostatnią niedzielę marca) oraz z letniego na zimowy (w ostatnią niedzielę października). Przesunięcie wskazówek zegara o godzinę ma na celu lepsze wykorzystanie światła dziennego w okresie wiosenno-letnim, co pierwotnie miało przynosić korzyści energetyczne i organizacyjne. Z czasem jednak coraz częściej podważa się sens takiej zmiany, wskazując na jej negatywny wpływ na zdrowie, rytm biologiczny, produktywność i organizację pracy.
Na poziomie Unii Europejskiej od kilku lat toczy się dyskusja o zniesieniu obowiązku przestawiania zegarków. W 2019 roku Parlament Europejski opowiedział się za zniesieniem sezonowej zmiany czasu i zaproponował, by każde państwo członkowskie mogło zdecydować, czy pozostanie przy czasie letnim, czy zimowym. Mimo to do dziś nie zapadła wiążąca decyzja na poziomie Rady UE, która jest wymagana do wdrożenia takiej zmiany. W efekcie zmiana czasu nadal obowiązuje, również w Polsce.
– Kwestia zmiany czasu ma także istotne znaczenie w kontekście prawa pracy. Przestawienie zegarka z 2:00 na 3:00 w nocy z soboty na niedzielę (czas letni) sprawia, że nocny dyżur trwa o godzinę krócej. Przeciwnie, jesienią, gdy cofamy zegar z 3:00 na 2:00 (czas zimowy), pracownicy wykonujący pracę nocną formalnie spędzają w pracy godzinę dłużej. W obu przypadkach należy to odpowiednio rozliczyć. Zgodnie z polskim Kodeksem pracy, pracownikowi przysługuje wynagrodzenie za faktycznie przepracowany czas, więc w nocy zmiany czasu na zimowy należy się wynagrodzenie także za dodatkową godzinę. W sytuacji odwrotnej, podczas przejścia na czas letni, mimo że nominalnie godzina „znika”, pracownik nie może zostać pozbawiony wynagrodzenia za pełny wymiar zaplanowanej zmiany – mówi Witold Polkowski.
Zasady te mają szczególne znaczenie w sektorach, w których praca w nocy jest regularna, takich jak służba zdrowia, transport, przemysł czy ochrona mienia. Pracodawcy powinni pamiętać o konieczności odpowiedniego planowania i rozliczania czasu pracy w dniach zmiany czasu oraz informowania pracowników o możliwym wpływie tych zmian na harmonogram pracy.
Choć zmiana czasu nadal obowiązuje, wielu ekspertów, organizacji i obywateli oczekuje jej zniesienia. Jeśli w przyszłości do tego dojdzie, decyzja o wyborze stałego czasu (letniego lub zimowego) będzie miała konsekwencje dla organizacji pracy, zdrowia publicznego oraz logistyki i transportu międzynarodowego. Obecnie jednak brak jest ostatecznych decyzji zarówno w Polsce, jak i na forum unijnym.
Posłuchaj:
Jeśli mają Państwo pytania dotyczące przepisów prawa pracy, zapraszamy do kontaktu pod adresami mailowymi: slupsk@radiogdansk.pl lub j.merecka@radiogdansk.pl.
Joanna Merecka-Łotysz/puch
