Lubienie okre?lonego gatunku muzyki zale?ne jest w du?ej mierze od pozycji klasowej. W Polsce muzyk? klasyczn? najbardziej lubi? kierownicy wy?szego szczebla i specjali?ci, a disco-polo rolnicy i pracownicy fizyczni. Rozk?ad preferencji muzycznych w?ród Polaków potwierdzili socjologowie z PAN, autorzy projektu badawczego dot. spo?ecze?stwa i muzyki.
W jakim stopniu styl ?ycia Polaków – którego podstawowym wska?nikiem s? gusty muzyczne – jest w Polsce czynnikiem stratyfikacji, czyli kszta?towania si? hierarchii spo?ecznej? Sprawdzali to socjologowie z Instytutu Filozofii i Socjologii PAN w ramach projektu badawczego „Dystynkcje muzyczne. Gust muzyczny i stratyfikacja spo?eczna a proces kszta?towania si? stylów ?ycia Polaków”.
– Nasze analizy dotyczy?y m.in. homologii, czyli pokrywania si? pozycji klasowej – tego, gdzie si? cz?owiek lokuje w hierarchii spo?ecznej, g?ownie na rynku pracy – z rozmaitymi stylami ?ycia, upodobaniami do gustów muzycznych – podkre?li? w rozmowie z serwisem Nauka w Polsce prof. Henryk Doma?ski, socjolog z Instytutu Filozofii i Socjologii PAN, szef projektu badawczego. Cz?onkami zespo?u s? równie? dr Dariusz Przybysz, dr Katarzyna Wyrzykowska i dr Kinga Zawadzka.
GUSTY MUZYCZNE POKRYWAJ? SI? Z PODZIA?AMI KLASOWYMI
W debatach na temat stratyfikacji kultury najcz??ciej analizowane s? w?a?nie gusty muzyczne. Naukowcy wskazuj?, ?e muzyka najpe?niej odzwierciedla analogie pomi?dzy zachowaniami i preferencjami kulturalnymi a hierarchi? klasow?. – Nic nie klasyfikuje tak jednoznacznie, jak gusty muzyczne – jest to stwierdzenie Pierre Bourdieu, francuskiego socjologa, cytowanego na stronie internetowej projektu.
Wyniki nowych bada? potwierdzaj? wyst?powanie prawid?owo?ci stwierdzonych w innych krajach: ?e lubienie okre?lonego stylu muzyki pokrywa si? w du?ym stopniu z podzia?ami klasowymi. Jak podkre?li? prof. Doma?ski, „wy?sza pozycja klasowa zwi?ksza preferencje do muzyki klasycznej, powa?nej”.
WYNIKI BADANIA GUSTÓW MUZYCZNYCH
W badaniu CAPI, przeprowadzonym w 2019 roku na próbie ogólnopolskiej (w ramach tego projektu), lubienie muzyki powa?nej wskaza?o 26,6 proc. ankietowanych Polaków. Okazuje si? jednak, ?e ten rodzaj muzyki najbardziej lubi? kierownicy wy?szego szczebla i specjali?ci (50,9 proc. badanych), za nimi s? w?a?ciciele firm (41,5 proc.), a w jeszcze mniejszym stopniu pracownicy umys?owi ni?szego szczebla(31,6 proc.). Najrzadziej muzyka powa?na jest lubiana przez robotników niewykwalifikowanych (16,8 proc.) i rolników (12,7 proc.).
Z drugiej strony, je?eli chodzi o upodobania do muzyki rozrywkowej, to disco-polo jest najbardziej lubiane przez osoby o najni?szym statusie spo?ecznym, g?ównie rolników i robotników.
Lubienie tego gatunku najcz??ciej wskazywali rolnicy (ponad 68 proc. badanych). Natomiast, zgodnie z oczekiwaniami, w najmniejszym stopniu disco-polo jest lubiane przez specjalistów i kierowników wy?szego szczebla – w tej „klasie spo?ecznej” deklarowa?o to 27 proc. badanych. Równocze?nie disco polo by?o lubiane przez a? 55,9 proc. w?a?cicieli firm (poza rolnictwem).
Co ciekawe, je?li chodzi o upodobania do wielu gatunków muzycznych, w?a?ciciele firm lokuj? si? bardzo blisko inteligencji (czyli kierowników wy?szego szczebla i specjalistów) – nie tylko pod wzgl?dem upodoba? do muzyki klasycznej, ale i rocka. Wynika to by? mo?e st?d – argumentuj? cz?onkowie zespo?u – ?e „w?a?ciciele firm w Polsce rekrutuj? si? w du?ym stopniu z kategorii inteligenckich, tzn. przep?ywaj? z tych pozycji zawodowych, s? wi?c 'socjalizowani’ do muzyki klasycznej w ?rodowisku rodzinnym”.
MUZYKA KLASYCZNA NAJSILNIEJ KORELUJE Z POZYCJ? KLASOW?
Prof. Doma?ski wskazuje, ?e muzyka klasyczna, nazywana powa?n?, jest najcz??ciej badanym gatunkiem muzyki w analizach nad stratyfikacj? spo?eczn? w socjologii ?wiatowej – ona bowiem najsilniej ró?nicuje ludzi w sensie hierarchizacji i najsilniej koreluje z pozycj? klasow?.
– Im wy?sza pozycja klasowa, wy?sze wykszta?cenie, czy wykonywanie bardziej z?o?onych pozycji zawodowych, zwi?zanych z wy?szymi zarobkami i standardem materialnym – w tym wi?kszym stopniu lubi si? muzyk? klasyczn?: Beethovena, Mozarta, Bacha, Mahlera, Wagnera – stwierdzaj? Doma?ski, Przybysz, Wyrzykowska i Zawadzka. – Z kolei, im ni?sza pozycja klasowa, s? to np. ludzie uto?samiani z klas? robotnicz?, rolnicy, tym wi?ksze upodobania do muzyki popularnej, rozrywkowej, czyli do muzyki prostej, której si? s?ucha dla samej rozrywki, bez wg??biania si?, bez doszukiwania si? jaki? g??bszych podtekstów – dodaj? naukowcy.
TRZY ZJAWISKA ODDZIA?UJ?CE NA ZAMI?OWANIA MUZYCZNE
Pytani o to, co oddzia?uje na sk?onno?ci do lubienia okre?lonej muzyki, cz?onkowie zespo?u wskazuj?, ?e – zgodnie z przewidywaniami – wyniki te potwierdzaj? najsilniejsze oddzia?ywanie trzech zjawisk: pochodzenia spo?ecznego (pozycji klasowej i kapita?u kulturowego rodziców), wp?ywu rówie?ników – najbli?szych znajomych oraz poziomu wykszta?cenia respondentów, a ogólniej – ich „kapita?u” edukacyjnego. – Im wy?szy jest status spo?eczny rodziców danej osoby, tym wi?ksze jest prawdopodobie?stwo lubienia muzyki powa?nej – wskazuj? autorzy badania.
Po drugie, na pó?niejsz? sk?onno?? do okre?lonego typu muzyki silnie wp?ywaj? te? rówie?nicy i bliscy znajomi, zaczynaj?c od ?rodowiska szkolnego. Trzeci czynnik – wymienia prof. Doma?ski – to wykszta?cenie. – Absolwenci szkó? wy?szych maj? wy?sze preferencje do muzyki powa?nej ni? absolwenci szkó? zawodowych czy podstawowych, którzy cz??ciej lubi? np. disco polo lub muzyk? popularn? – zaznaczy?.
Stosunkowo niski wp?yw na kszta?towanie si? gustów muzycznych ma p?e? czy miejsce zamieszkania, chocia? wi?ksze miasto stwarza wi?cej mo?liwo?ci uczestniczenia w „kulturze muzycznej”, np. w postaci chodzenia na ró?ne koncerty.
PAP/am
