W Gdańsku odbywają się miejskie uroczystości związane z 85. rocznicą wybuchu II wojny światowej.
O godz. 8:30 przy pomniku-tablicy przy ul. Wałowej 21 upamiętniono nauczycieli polskich z Wolnego Miasta Gdańska zamordowanych podczas II wojny światowej. Na pomniku-tablicy znajdują się z 44 nazwiska polskich nauczycieli zamordowanych i zmarłych w latach 1939-1945.
Upamiętnienie nauczycieli polskich zamordowanych podczas II wojny światowej
Dziś 1 września, 85. rocznica wybuchu II wojny światowej. W Gdańsku odbywają się uroczystości, wśród nich upamiętnienie nauczycieli polskich z Wolnego Miasta Gdańska zamordowanych podczas II wojny światowej przy pomniku-tablicy przy ul. Wałowej 21. Na pomniku–tablicy znajdują się z 44 nazwiska polskich nauczycieli zamordowanych i zmarłych podczas II wojny światowej. Uczestnicy składają kwiaty i zapalają znicze.
Opublikowany przez gdansk.pl Sobota, 31 sierpnia 2024
Uczestnicy uroczystości złożyli kwiaty i zapalili znicze.
UPAMIĘTNIENIE HARCMISTRZA OŻDŻYŃSKIEGO
Uroczystości odbyły się także przy tablicy na gmachu Dyrekcji Kolei w Gdańsku. Przed wojną w budynku znajdowały się polskie instytucje, m.in. Komendy Gdańskich Chorągwi Harcerek i Harcerzy. W trakcie obchodów uczczono pamięć harcmistrza Jana Ożdżyńskiego, jednej z pierwszych ofiar II wojny światowej w Gdańsku, jedyne osoby, która 1 września 1939 roku poległa w Gdańsku w trakcie walk, poza Westerplatte czy Pocztą Polską. Podczas obchodów odtworzono hymn Polski, a następnie głos zabrał harcmistrz Bogdan Radys.
– Harcmistrz Jan Ożdżyński w tym miejscu zginął, ale w tym miejscu też pracował. Był pasjonatem wychowania dzieci i młodzieży w duchu patriotycznym, ale i zabawowym. Druh Janek pięknie śpiewał, opowiadał, gawędził i uczył patriotyzmu oraz kultury polskiej w Wolnym Mieście Gdańsku. Niestety padł pierwszą ofiarą. Prawdopodobnie się bronił. Wszyscy inni kolejarze zostali wzięci do niewoli. Miał zaledwie 36 lat i osierocił dwie córki, które prawdopodobnie nie zdążyły poznać ojca – wspominał harcmistrz Radys.
Zastępca prezydenta Gdańska Piotr Grzelak przypomniał słowa przysięgi, którą składali członkowie Tajnego Hufca Harcerzy.
– „Mam szczerą wolę całym życiem pełnić służbę Bogu i Polsce, o wolność jej walczyć do ostatniej kropli krwi, sztandaru biało-czerwonego żadnym niegodnym uczynkiem nie splamić i być posłusznym prawu harcerskiemu”. Chociaż Jan Ożdżyński nie doczekał powołania Tajnego Hufca Harcerzy, wypełnił przysięgę, ponosząc najwyższą cenę: cenę życia. Nie dany był mu udział w nagrodzie: zwycięstwie wolnej Polski. Ciesząc się od 35 lat jednym z najpiękniejszych okresów w historii państwa, nie zapominajmy o długu, który każdy z nas ponosi wobec tych, którzy stanęli w obronie wartości – podkreślał.
– Harcerzem nie jest się z zawodu. Harcerze są lekarzami, urzędnikami, nauczycielami. W każdym zawodzie znajdziemy harcerza. Staramy się zawsze uczyć, by być gotowym do służby i nigdy nie dać się zaskoczyć. Harcerskie „Czuwaj” oznacza, że mamy zawsze być na posterunku, gotowi by nieść pomoc i działać. Taką postawę miał harcmistrz Jan Ożdżyński i bohaterowie harcerscy, którzy żyli i ginęli w mundurach podczas II wojny światowej. Wspomnijmy ich dzisiaj, bo na to zasługują i mamy względem ich ogromny dług wdzięczności – zaznaczył harcmistrz Artur Lemański ze Związku Harcerstwa Polskiego.
Po przemówieniach złożono wieńce.
UCZCZONO PAMIĘĆ POLAKÓW TORTUROWANYCH W VICTORIASCHULE
Zostali zdradzeni i aresztowani, a następnie katowani przez przez tych, którym ufali. 85 lat temu, w pierwszych dniach wybuchu II wojny światowej, Niemcy zamienili gmach Victoriaschule na przejściowe więzienie dla Polaków zamieszkałych w Gdańsku. Pod pamiątkową tablicą, znajdującą się na ścianie budynku Uniwersytetu Gdańskiego przy ul. Kładki 24, można było dziś usłyszeć hymn, złożono kwiaty, zapalono znicze i odmówiono modlitwę. W dniach 1-15 września 1939 roku Niemcy torturowali i zamęczyli tam przedstawicieli polonii gdańskiej.
Jak wyjaśnia Monika Chabior, zastępca prezydent Gdańska ds. rozwoju społecznego i równego traktowania, to była zbrodnia sąsiedzka.
– Spotykamy się w 85. rocznicę wybuchu II wojny światowej przy budynku dawanej Victoriaschule. To tu więziono i katowano setki Polaków mieszkających w Wolnym Mieście Gdańsku. Ten budynek powinien kojarzyć się ze szkolną rutyną, ale rzeczywistość była inna. Gdańscy Niemcy przygotowywali się do wojny od lat. We wrześniu 1939 roku rozpoczęły się masowe aresztowania, które objęły tysiące osób. W kolejnych dniach zapełniono cele gdańskiego więzienia i prowizorycznych obozów. Wcześniej wielu z nich przeszło przez piekło Victoriaschule – mówiła Monika Chabior.
Szacuje się, że w ciągu dwóch pierwszych tygodni wojny przez ten budynek przeszło około trzy tysiące aresztantów. Wiele osób skatowano w areszcie, inni trafili do obozu KL Stuthoff, gdzie również ginęli męczeńską śmiercią.
ua/aKa