Zgodnie z przedwojenną tradycją w Dzień Niepodległości Pulpit Królewski odlany w 1764 roku z okazji elekcji Stanisława Augusta Poniatowskiego na króla Polski zostanie przyozdobiony kwiatami. W Wolnym Mieście Gdańsku wspomniany zabytek stanowił symbol ojczyzny.
W prezbiterium kościoła znajduje się wyjątkowy w formie pulpit mszalny, który po latach przerwy w 2020 roku ponownie zaczął stanowić eksponowane wyposażenie kościoła świętego Mikołaja. Pulpit powstał w 1764 roku jako dzieło gdańskiego ludwisarza Ernsta Friedricha Kocha. To pełnoplastyczny odlew mosiężny przedstawiający polskiego orła w koronie. Figura spoczywa na czworobocznym drewnianym postumencie, obłożonym mosiężną blachą.
– Zachwyca staranne wykonanie rzeźby, szczegóły opracowania upierzenia, detale anatomiczne. Rokokowy kartusz z herbem Gdańska oraz insygnia (berło i miecz) zostały zrekonstruowane z dużą starannością po uprzedniej wnikliwej analizie zachowanych archiwalnych fotografii. Przywrócenie brakujących elementów pozwoliło na podkreślenie wartości artystycznych i historycznych dzieła – czytamy na profilu dominikanów na portalu Facebook.
SYMBOLICZNY WYMIAR RZEŹBY
Wykonanie pulpitu w 1764 roku było manifestem radości i uznania z wyboru na króla Stanisława Augusta Poniatowskiego, w którym gdańszczanie pokładali wielkie nadzieje. Analiza zachowanych tekstów z wieków XVIII i XIX pozwala mówić o znaczącej roli wspomnianego obiektu w kontekście politycznej sytuacji w Gdańsku. Dawne teksty stanowiące relacje osób odwiedzających świątynię i modlących się w niej – na przykład z lat 1817 i 1888 – wskazują na wymiar symboliczny obiektu, który przyozdabiano girlandami kwiatów jako symbol państwowości i tęsknoty za wolnością ojczyzny.
Pulpit z kościoła świętego Mikołaja jest wyjątkowym dziełem z jeszcze jednego powodu – w Polsce nie są znane inne przykłady tego typu wyposażenia sakralnego, a w Europie ich obecność możemy odnotować w kościołach brytyjskich, gdzie są używane do dziś.
oprac. MarWer
