W Gdańsku upamiętniono ofiary zbrodni ponarskiej. Uroczystość odbyła się przy Pomniku Ponarskim na Cmentarzu Łostowickim. Obecni byli m.in. przedstawiciele Instytutu Pamięci Narodowej oraz członkowie Stowarzyszenia „Rodzina Ponarska”.
Odśpiewano hymn Polski, odczytano apel pamięci oraz odmówiono wspólną modlitwę, po której złożono kwiaty i zapalono znicze przed pomnikiem. Uroczystość odbyła się przy asyście honorowej wojska.
„MÓWIMY O TYM GŁOŚNO”
– Za tę zbrodnię odpowiedzialni są Niemcy. Odpowiedzialni są również ich litewscy kolaboranci. Mówimy o tym dziś głośno, aby prawda, pamięć i szacunek dla ofiar ludobójstwa ponarskiego trwały. Aby – jak pisał Józef Mackiewicz w 1945 roku – prawda ta objęła cały świat, od dziś aż po wsze czasy – powiedział do zebranych dr Marek Szymaniak z gdańskiego oddziału IPN.
Głos zabrała także dr Maria Wieloch – prezes Stowarzyszenia „Rodzina Ponarska”, która w Lesie Ponarskim straciła ojca, oficera wywiadu Armii Krajowej, zamordowanego w lutym 1943 roku. Urodziła się dwa miesiące po jego śmierci.
– Ponary to nie tylko miejsce kaźni Żydów. O tym wie każdy, ale o Polakach – nie. Tymczasem Polacy i Żydzi ginęli z różnych powodów. Żydzi ginęli w ramach Holokaustu, natomiast Polacy byli mordowani, bo walczyli z wrogiem. Nikt nie przypuszczał, że ten piękny teren kiedyś zamieni się w miejsce ludzkiej tragedii – mówiła Maria Wieloch w rozmowie z dziennikarzem Radia Gdańsk.
Przybyli mogli zobaczyć wystawę poświęconą zbrodni ponatskiej przygotowaną przez IPN w Gdańsku.
ZGINĘŁO OKOŁO 100 TYSIĘCY OSÓB
W latach 1941-1944 Niemcy, przy udziale litewskich formacji kolaboracyjnych, zamordowali w Ponarach około 100 tys. osób. Większość ofiar stanowili Żydzi z terenów Wileńszczyzny, ale także Polacy, Białorusini, Romowie, Tatarzy i Litwini oskarżani o działalność antyniemiecką oraz jeńcy Armii Czerwonej.
Były wśród nich osoby skazane na śmierć decyzją niemieckich sądów, zatrzymane podczas łapanek ulicznych oraz zakładnicy dobierani spośród polskich elit na podstawie tzw. list proskrypcyjnych przygotowanych przez litewską policję Saugumę. W Ponarach rozstrzelano uczniów wileńskich gimnazjów, harcerzy, przedstawicieli inteligencji, księży, profesorów Uniwersytetu Stefana Batorego oraz żołnierzy AK. Zamordowano światowej sławy naukowców: profesora Kazimierza Pelczara, pioniera polskiej onkologii, oraz profesora Mieczysława Gutkowskiego, wybitnego znawcę skarbowości i prawa skarbowego.
Pomnik Ponarski w Gdańsku został odsłonięty 10 maja 2018 roku z inicjatywy Stowarzyszenia „Rodzina Ponarska”. W cokół pomnika wmurowano urnę z ziemią z Ponar oraz akt erekcyjny – jako trwały symbol pamięci i hołdu.
IPN/RG/oprac. puch
