W niedzielę lub poniedziałek, podczas 48. sesji Komitetu Światowego Dziedzictwa Busan w Korei Południowej, zapadnie decyzja o wpisie modernistycznego centrum Gdyni na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. O akceptacji bądź odrzuceniu polskiej kandydatury zdecyduje 21 państw członkowskich.
Obszar, który został nominowany, to kwartał o powierzchni 87,9 ha zlokalizowany w Śródmieściu Gdyni. Jego granice wyznaczają m.in. ulice Jana z Kolna, Wójta Radtkego i Świętego Piotra od północy, al. Marszałka Piłsudskiego od południa, a także linia torów kolejowych od zachodu.
Więcej informacji podała Oktawia Gorzeńska, wiceprezydent Gdyni. – Granice te pokrywają się z obszarem wpisu układu urbanistycznego śródmieścia Gdyni do rejestru zabytków województwa pomorskiego z 2007 r. oraz obszarem Pomnika Historii z 2015 r – podkreśliła.
STARANIA TRWAJĄ OD DAWNA
To kolejny raz, kiedy Gdynia ubiega się o status UNESCO. W czerwcu 2025 roku otrzymała rekomendację typu „referral”, w wyniku czego odesłano wniosek do uzupełnienia, mimo że eksperci potwierdzili – jak poinformowała Oktawia Gorzeńska – „wyjątkową uniwersalną wartość modernistycznego centrum Gdyni i zasadność kandydatury”.
W zastrzeżeniach chodzi m.in. o doprecyzowanie granic strefy buforowej oraz wdrożenia mechanizmów oceny wpływu inwestycji na dziedzictwo. Zgodnie z informacjami podanymi przez władze miasta status UNESCO nie przyniesie nowych ograniczeń dla właścicieli nieruchomości. Gorzeńska podkreśla, że z tego względu wpis nie powinien być utrudnieniem, bo już od wielu lat w Gdyni udaje się skutecznie łączyć ochronę dziedzictwa ze współczesnym funkcjonowaniem centrum miasta.
ROZWÓJ TURYSTYKI
– UNESCO to podsumowanie, a nie wprowadzanie ochrony – dodała, zauważając, że teren ten jest chroniony planami miejscowymi od blisko 20 lat.
Wpis ma wpłynąć na rozwój turystyki kulturowej i ułatwić pozyskiwanie funduszy.
– Sam wpis nie oznacza automatycznego przyznania dodatkowych środków finansowych, ale może wzmacniać pozycję Gdyni podczas ubiegania się o fundusze krajowe i europejskie przeznaczone na konserwację zabytków. Będzie to przede wszystkim międzynarodowe potwierdzenie wartości gdyńskiego modernizmu – poinformowała wiceprezydent.
Trwają prace nad poprawą stanu podwórek gdyńskich kamienic. Zgodnie z deklaracją miasta, wdrożono procedury informowania UNESCO o wszystkich dużych przedsięwzięciach inwestycyjnych po potencjalnym uzyskaniu wpisu.
LISTA ŚWIATOWEGO DZIEDZICTWA UNESCO
Lista Światowego Dziedzictwa UNESCO powstaje na mocy międzynarodowej konwencji z 1972 r. o ochronie światowego dziedzictwa kulturalnego i naturalnego. Trafiające na nią obiekty spełniają rygorystyczne kryteria autentyczności i integralności, charakteryzuje je także „wyjątkowa powszechna wartość”.
Według danych Polskiego Komitetu ds. UNESCO obecnie rejestr obejmuje 1248 obiektów z całego świata. Wśród nich 972 to zabytki i miejsca kulturowe, 235 to obiekty przyrodnicze, a 41 ma charakter mieszany. Znaczącą przewagę można dostrzec w regionie Europy i Ameryki Północnej, gdzie znajduje się 583 obiekty. Ze względu na degradację, konflikty zbrojne lub presję urbanizacyjną dodatkowe 53 miejsca na świecie objęte nadzorem jako dziedzictwo w zagrożeniu.
Polskie obiekty na liście to m.in. historyczne centrum Warszawy, średniowieczne miasto w Toruniu oraz zamek krzyżacki w Malborku. Polska ma obecnie 17 obiektów wpisanych na Listę światowego dziedzictwa, w tym 15 kulturowych i 2 przyrodnicze.
PAP/kw
