Senat RP ustanowił rok 2026 Rokiem Błogosławionej Matki Elżbiety Róży Czackiej, wybitnej prekursorki polskiej tyflologii (nauki o niewidomych) i założycielki Towarzystwa Opieki nad Ociemniałymi w Laskach.
Jej działalność na rzecz osób niewidomych oraz jej postawa i duchowa siła sprawiły, że nazywano ją „Matką Niewidomych”. Hrabianka Maria Róża Czacka po utracie wzroku wstąpiła do zakonu i założyła ośrodek dla niewidomych w podwarszawskich Laskach. Wtedy przybrała imię Elżbieta. Była pionierką nowoczesnych metod pomocy osobom z niepełnosprawnością wzroku w Polsce. Była także założycielką Zgromadzenia Sióstr Franciszkanek Służebnic Krzyża.
Uznano jej zasługi w krzewieniu opieki nad osobami niewidomymi i słabowidzącymi oraz edukacji w tym zakresie. Jej dziedzictwo jest kontynuowane w Laskach pod Warszawą. Ośrodek i jego filie – na Pomorzu, w Sobieszewie, w Rabce czy w Zułowie na Lubelszczyźnie – funkcjonują jako wzór rehabilitacji i edukacji ociemniałych.
Jedną z bohaterek reportażu Anny Rębas jest niewidoma seniorka z Gdyni. 90-letnia Helena Urbaniak wzrok straciła w czasie wojny, w wieku kilku lat. Zanim trafiła do Lasek i wychowywała się w tym ośrodku, w czasie wojny skierowano ją do niemieckiego Königsbergu – dzisiejszego Królewca.
O swoich przeżyciach pani Helena napisała książkę „Iskierki w mroku”. Biegle posługuje się komputerem i internetem, a nowinki technologiczne nie są jej obce. Sama przez wiele lat była nauczycielką alfabetu Braille’a w jednej z gdyńskich szkół integracyjnych przy ulicy Kapitańskiej. Podobnie jak pani Helena, w ciemności żyją i funkcjonują inne osoby niewidome.
Reporterka Anna Rębas odwiedza podwarszawskie Laski oraz pomorską filię na Wyspie Sobieszewskiej, gdzie niewidomi odzyskują wiarę i uczą się życia. Ośrodki te prowadzą Siostry Franciszkanki Służebnice Krzyża oraz osoby świeckie, które chcą dalej realizować dziedzictwo Matki Niewidomych.
Posłuchaj reportażu Anny Rębas „W ciemności”:
ROZMOWA PO WYSŁUCHANIU REPORTAŻU
Wysłuchaliśmy reportażu Anny Rębas „W ciemności” w realizacji dźwiękowej Julii Baranowskiej. O pracy Matki Czackiej na rzecz osób niewidomych, sposobach nauczania oraz poznawaniu świata za pomocą dźwięków, zapachów i dotyku opowiadali goście Alicji Samolewicz-Jeglickiej – bohaterka reportażu Helena Urbaniak, nauczycielka i tyflopedagożka Agnieszka Rusakiewicz oraz niewidomy uczeń Wiktor Wawrzkiewicz.
Posłuchaj rozmowy:
Anna Rębas/puch
