Na Cmentarzu Łostowickim w Gdańsku odsłonięto pomnik upamiętniający gdańszczan okresu między XV a XIX wiekiem. Złożono tam szczątki mieszkańców Gdańska, którzy byli chowani na nieistniejącym już cmentarzu przy kościele świętego Mikołaja w Gdańsku. Są tam również szczątki żołnierzy napoleońskich, którzy stacjonowali w pierwszym Wolnym Mieście Gdańsku przed wyprawą na Rosję.
Szczątki gdańszczan odkryto w 2001 roku podczas wykopalisk prowadzonych w okolicy kościoła świętego Mikołaja. Znaleziono tam pozostałości po cmentarzu, który znajdował się tam od X wieku i funkcjonował nieprzerwanie do XIX wieku.
– Gdy pracownicy Muzeum Archeologicznego w Gdańsku rozpoczynali w 1999 roku wykopaliska pod Halą Targową, w najśmielszych marzeniach nie myśleli o tym jakie odkrycia staną się ich udziałem – mówiła przed odsłonięciem pomnika dyrektor Muzeum Archeologicznego w Gdańsku Ewa Trawicka. – Ustalenia poczynione przez antropologów i archeologów wykazały, że odkryte tam szczątki należały do ok. 4000 osób zmarłych między XV a początkiem XIX pochowanych na jedynym katolickim cmentarzu w Gdańsku. Odkrycia wykazały, że cmentarz był miejscem spoczynku nieznanej liczby żołnierzy napoleońskich, którzy w 1813 roku bronili miasta podczas rosyjskiego oblężenia. Kościół świętego Mikołaja pełnił wówczas funkcję lazaretu. W 2001 roku odkryto relikty dwóch nieznanych wcześniej kościołów romańskich, które rzuciły nowe światło na historię osadnictwa w Gdańsku – dodała Ewa Trawicka.
W uroczystości wziął udział Konsul Honorowy Francji w Trójmieście Alain Mompert. – Chcę pochylić się nad moimi rodakami i oddać im cześć – mówił Alain Mompert. – To kolejne świadectwo międzynarodowej historii Gdańska i jego wielokulturowości. Powrót do tych faktów zawdzięczamy osobom poświęconym i oddanym historii. Dziękuję bardzo, viva la France, viva la Pologne – dodał dyplomata.
SZACUNEK DO DAWNYCH GDAŃSZCZAN
Pomnik odsłonił prezydent Gdańska Paweł Adamowicz. – Pomnik jest w miejscu, w którym pochowano doczesne szczątki 4000 tysięcy gdańszczan oraz żołnierzy napoleońskich, którzy byli wcześniej pochowani przy kościele świętego Mikołaja między XV a XIX wiekiem. Przypomnijmy, że kiedyś cmentarze znajdowały się przy kościołach, a w kościele pod posadzką chowano tych najbardziej znamienitych. Dopiero od XIX wieku, gdy zmieniły się przepisy, cmentarze zaczęto przenosić tam gdzie możemy mówić o przestrzeni Politechniki Gdańskiej, czyli po obu stronach alei Zwycięstwa – mówił prezydent Gdańska. – Stosunek do szczątków jest niezwykle ważnym czynnikiem określającym naszą kulturę. W Gdańsku myślę, że udaje nam się ten szaunek do nieznanych nam anonimowych gdańszczan zachowywać. Żołnierze napoleońscy stacjonowali w Gdańsku w dużej liczbie w okresie pierwszego Wolnego Miasta Gdańska. Bronili Gdańska przed inwazją wojsk rosyjskich. Wielu z nich tu zginęło i zostało pochowanych między ulicą Świętojańską, a Szeroką. Wszystkie ich szczątki zostały przeniesione tutaj na Cmentarz Łostowicki. Jak widzimy obok znajdują się płyty poświęcone innym pochówkom, staramy się te szczątki znalezione podczas badań archeologicznych chować w jednym miejscu, żeby gdańszczanie widzieli, że przed nami żyli tu inni i żeby uczyli się szacunku do innych – dodał Paweł Adamowicz.
Po przemówieniach gdańscy dominikanie z kościoła świętego Mikołaja poprowadzili modlitwę.
Film: Gdańsk Strefa Prestiżu/Anna Pisarska-Umańska
Płyta pomnikowa znajduje się na tyłach Cmentarza Łostowickiego, na prawo od pomnika ofiar Katynia. W Gdańsku miejsca, w których w średniowieczu i w okresie nowożytnym znajdowały się cmentarze są upamiętniane pamiątkowymi kamieniami, które widać chociażby w parku przy alei Zwycięstwa. Symbolicznym miejscem pamięci o dawnych gdańskich cmentarzach jest Cmentarz Nieistniejących Cmentarzy przy ulicy 3 Maja, który został otwarty w 2002 roku przy okazji pierwszego Światowego Zjazdu Gdańszczan.
