Uroczystości upamiętniające ofiary zbrodni ponarskiej rozpoczną się na cmentarzu Łostowickim w Gdańsku w niedzielę 10 maja o godz. 11:00.
W programie zaplanowano odśpiewanie hymnu, apel poległych i wspólną modlitwę. Zbrodnia Ponarska była największą, popełnioną podczas okupacji niemieckiej na Kresach Północno-Wschodnich II Rzeczypospolitej.
„PIĘKNY TEREN ZAMIENIŁ SIĘ W MIEJSCE LUDZKIEJ TRAGEDII”
– Ponary to nie tylko miejsce kaźni Żydów. O tym wie każdy, ale o Polakach nie. Tymczasem Polacy i Żydzi ginęli z różnych powodów. Żydzi ginęli w ramach Holocaustu, natomiast Polacy byli mordowani, bo walczyli z wrogiem. Nikt nie przypuszczał, że ten piękny teren kiedyś zamieni się w miejsce ludzkiej tragedii – mówi Maria Wieloch, prezes Stowarzyszenia Rodzina Ponarska, organizator wydarzenia.
Pomnik, przy którym co roku odbywają się uroczystości, odsłonięto 10 maja 2018 roku. Powstał z inicjatywy Stowarzyszenia Rodzina Ponarska, skupiającego rodziny i krewnych ofiar oraz osoby podtrzymujące pamięć o ofiarach tej zbrodni. W jego cokół wmurowano akt erekcyjny i urnę z ziemią z Ponar.
Na granitowej płycie pomnika widnieje inskrypcja: „Pamięci tysięcy Polaków, młodzieży ze Związku Wolnych Polaków, inteligencji wileńskiej, żołnierzy ZWZ-AK, duchowieństwa, zamordowanych w latach 1941–1944 w Ponarach koło Wilna. Wykonawcą egzekucji był Ochotniczy Oddział Specjalny „Strzelcy Ponarscy” złożony z Litwinów w służbie Niemieckiej Policji Bezpieczeństwa. W hołdzie naszym bohaterom znanym i nieznanym, którzy oddali życie za wolność Ziemi Ojczystej. Gloria Victis.”
ZGINĘŁO 100 TYSIĘCY OSÓB
W latach 1941–1944 Niemcy przy udziale litewskich formacji kolaboracyjnych zamordowali w Ponarach około 100 tys. osób. Większość ofiar stanowili Żydzi z terenów Wileńszczyzny, ale też Polacy, Białorusini, Romowie, Tatarzy i Litwini oskarżani o działalność antyniemiecką oraz jeńcy Armii Czerwonej.
Były wśród nich osoby skazane na śmierć decyzją niemieckich sądów, zatrzymane podczas łapanek ulicznych oraz zakładnicy dobierani spośród polskich elit na podstawie tzw. list proskrypcyjnych przygotowanych przez litewską policję Saugumę. W Ponarach rozstrzelano uczniów wileńskich gimnazjów, harcerzy, przedstawicieli inteligencji, księży, profesorów Uniwersytetu Stefana Batorego, żołnierzy AK. Zamordowano światowej sławy naukowców: profesora Kazimierza Pelczara, pioniera polskiej onkologii, i profesora Mieczysława Gutkowskiego, wybitnego znawcę skarbowości i prawa skarbowego.
Andrzej Urbański/ua
