Ryzykowali życiem, by uratować Żydów. W Leśnej Jani odsłonięto pomnik Józefa i Heleny Malinowskich

Obelisk upamiętniający Józefa i Helenę Malinowskich, Sprawiedliwych wśród Narodów Świata, którzy w swoim domu udzielili schronienia Deborah Shapiro i Chasi Karpel, zbiegłym z Marszu Śmierci więźniarkom KL Stutthof odsłonięto w Leśnej Jani w powiecie starogardzkim.

W uroczystości wzięła udział najbliższa rodzina państwa Malinowskich, córki Maria Żurawska i Rita Malinowska oraz bratanek Tomasz Malinowski. Podczas uroczystości otrzymali medal Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej. Pamięć o tych wydarzeniach przekazali Annie Rębas.

– Na pewno 10 września 2023 roku przejdzie do historii Polski. Dzisiaj we wsi Markowa, w czasie mszy beatyfikacyjnej, wyniesiono na ołtarze całą rodzinę Ulmów. To jest pierwszy taki przypadek w historii Kościoła, że na ołtarze wyniesiona została cała rodzina i pierwszy przypadek, że na ołtarze zostało wyniesione nienarodzone dziecko – powiedział wiceminister kultury i dziedzictwa narodowego Jarosław Sellin. Jak podkreślił, w przypadku rodziny Malinowskich historia zakończyła się szczęśliwie.

– Państwo Malinowscy doskonale wiedzieli, co może się stać z nimi i z ich dziećmi, gdyby fakt ukrywania dwóch Żydówek, które wyrwały się z kolumny śmierci w czasie ewakuacji podobozu Stutthof i postanowiły tutaj szukać schronienia, wyszedł na jaw. Gdyby ktoś doniósł albo gdyby sami okupanci dowiedzieli się o tym fakcie, państwo Malinowscy mogliby podzielić los Ulmów z Markowejm – wskazał wiceminister.

– Warto przypominać o tym, jak wielu Polaków pomagało ludności żydowskiej podczas niemieckiej okupacji – dodał wiceszef MKiDN.

– Warto opowiadać o konkretnych nazwiskach, konkretnych bohaterach. Ulmowie mają od 2016 roku specjalnie dedykowane im muzeum, ale to muzeum ma pełniejszą nazwę. Jest to Muzeum Polaków Ratujących Żydów podczas II wojny światowej im. Rodziny Ulmów, więc można powiedzieć, że muzeum w Markowej jest dedykowane również państwu Malinowskim – podkreślił.

– Staramy się też w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego, przy współpracy z Instytutem Pileckiego, w różnych miejscach w kraju stawiać tablice, pomniki, upamiętnienia tym Polakom, którzy zginęli za pomoc Żydom. To jest akcja, która ma wspólny tytuł „Zawołani po imieniu”, żeby ich nazwiska nie zatarły się w pamięci – dodał Jarosław Sellin.

– Upamiętnianie takich wielkich postaci, przekazywanie wiedzy o nich następnym pokoleniom jest naszą powinnością. Dlatego Instytut Pamięci Narodowej stał, stoi i będzie stać na straży tej pamięci – podkreślił dyrektor oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w Gdańsku Karol Piskorski.

Delegacje władz państwowych i samorządowych oraz przedstawiciele służb mundurowych, radni i mieszkańcy złożyli przed obeliskiem wiązanki kwiatów.

Józef i Helena Malinowscy w swoim domu w Leśnej Jani udzielili schronienia Deborah Shapiro i Chasi Karpel zbiegłym w styczniu 1945 roku podczas ewakuacji niemieckich podobozów obozu zagłady Stutthof. Za swoją postawę Józef i Helena Malinowscy zostali w 1985 roku uhonorowani tytułem Sprawiedliwych wśród Narodów Świata. Obelisk został postawiony z Inicjatywy Instytutu Pamięci Narodowej.

Anna Rębas/jk